ರಾಹುಲ್‌ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ! ಮೋದಿ-ಶಾ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೇಕೆ !?

ನೀಟ್‌ ಪ್ರಶ್ನೆ ಪತ್ರಿಕೆ ಸೋರಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪ್ರತಿಭಟನೆ, ಪೆಲೆಟ್ ಗನ್ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ಆದೇಶದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇದೀಗ ಕೇವಲ ಕಾನೂನು–ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಅದು ನೇರವಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವ ಮತ್ತು ಸಂಸದೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಸ್ವರೂಪದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಇದೇ ವಿಚಾರವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವ ಅಮಿತ್ ಶಾ ವಿರುದ್ಧ ತೀವ್ರ ವಾಗ್ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. “ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪೆಲೆಟ್ ಗನ್ ಬಳಕೆಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದವರು ಯಾರು?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಗೃಹ ಸಚಿವರು ಉತ್ತರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ಆಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗುವುದು ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರ ಆರೋಪ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಆ ಆರೋಪಕ್ಕೆ ಸರ್ಕಾರದ ಉತ್ತರವೇನು? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಹೊಣೆ ಎಷ್ಟು? ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಯುವುದು ಹೊಸ ಸಂಗತಿಯಲ್ಲ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಬೀದಿಗಿಳಿದಾಗ, ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಪೊಲೀಸರ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಬಹುದು; ಆದರೆ ಯಾವ ಬಲಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಯಾವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಹೊಣೆಗಾರರು ಯಾರು? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ. ಪೆಲೆಟ್ ಗನ್ ಬಳಕೆಯ ಆರೋಪ ನಿಜವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ತನಿಖೆ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ನಿರ್ಧಾರ ಅಗತ್ಯ.

ಆರೋಪವೇ ತಪ್ಪಾಗಿದ್ದರೆ, ಸರ್ಕಾರ ಅದನ್ನು ದಾಖಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತಳ್ಳಿ ಹಾಕಬಹುದು. ಆದರೆ ಮೌನವೇ ಮುಂದುವರಿದರೆ, ಪ್ರಶ್ನೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗುತ್ತದೆ. ನೋಡಿ, ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರ ವಾದದ ರಾಜಕೀಯ ತರ್ಕ ಸರಳವಾಗಿದೆ. ಪೆಲೆಟ್ ಗನ್ ಬಳಕೆಗೆ ಗೃಹ ಸಚಿವರ ಅನುಮತಿ ಅಥವಾ ನಿರ್ದೇಶನವಿದ್ದರೆ — ಅದರ ರಾಜಕೀಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಗೃಹ ಸಚಿವರ ಮೇಲಿದೆ. ಅದು ಅವರ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಾರದೆ ನಡೆದಿದ್ದರೆ — ದೇಶದ ಆಂತರಿಕ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು–ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊಂದಿರುವ ಸಚಿವರ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿರುವ ʼಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವದ ಪರೀಕ್ಷೆ’. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಅಂಶವೂ ಇದೆ: ಪೆಲೆಟ್ ಗನ್ ಬಳಕೆಗೆ ಅಮಿತ್ ಶಾ ನೇರವಾಗಿ ಆದೇಶ ನೀಡಿದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆ ಅಥವಾ ತನಿಖೆಯಿಲ್ಲದೆ ಸಾಬೀತಾದ ಸಂಗತಿಯಂತೆ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದೆ ಇರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಸತ್ಯಾಂಶವನ್ನು ಸದನದ ಮುಂದೆ ಇಡುವುದು. ಪ್ರತಿಪಕ್ಷಗಳು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುತ್ತವೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಕ್ರಮದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತು ಉತ್ತರ ಪಡೆಯುವ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತ ವೇದಿಕೆ. ಪ್ರಧಾನಿ ಅಥವಾ ಗೃಹ ಸಚಿವರು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಲೇಬೇಕು ಎಂಬ ಸಂಸದೀಯ ನಿಯಮ ಇರಬೇಕೆಂದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಕ್ರಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನೆ “ಮೋದಿ ಅಥವಾ ಶಾ ಸದನಕ್ಕೆ ಬಂದರೇ?” ಎಂಬುದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದು, “ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಿದೆಯೇ?”ಎಂಬುದಾಗಿದೆ.

ಮೌನವೇ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ತ್ರ. ಸರ್ಕಾರ ಉತ್ತರಿಸದೇ ಇದ್ದಾಗ, ಪ್ರತಿಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಎರಡು ರೀತಿಯ ಲಾಭ ಸಿಗುತ್ತದೆ.ಮೊದಲನೆಯದು —ರಾಜಕೀಯ ನಿರೂಪಣೆ. “ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ” ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಕ್ಷ ಜನರ ನಡುವೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಬಹುದು. ಎರಡನೆಯದು — ನೈತಿಕ ಒತ್ತಡ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮೇಲೆ ಬಲಪ್ರಯೋಗದಂತಹ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ನೀಡದಿದ್ದರೆ, ಘಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಅನುಮಾನಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಬಹುದು. ಅದರಲ್ಲೂ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರದ ರಾಜಕೀಯ ಶೈಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಲಿಷ್ಠ ನಾಯಕತ್ವ, ನಿರ್ಧಾರಾತ್ಮಕ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ. ಅಂತಹ ಸರ್ಕಾರವೇ “ಯಾರು ಆದೇಶಿಸಿದರು?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ನೇರ ಉತ್ತರ ನೀಡಲು ಹಿಂಜರಿದಂತೆ ಕಾಣಿಸಿದರೆ, ಪ್ರತಿಪಕ್ಷ ಅದನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು, ಇದು ಕೇವಲ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ವರ್ಸಸ್ ಮೋದಿ–ಶಾ ಅಲ್ಲ.

ಇದು ಮೂರು ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ವಿಚಾರ. ಮೊದಲನೆಯದ್ದು, ಪ್ರತಿಭಟಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಎಷ್ಟು ಸುರಕ್ಷಿತ? ಎರಡನೇಯದ್ದು, ರಾಜ್ಯದ ಬಲಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಮಿತಿ ಯಾವುದು? ಮೂರನೇಯದ್ದು, ಆ ಬಲಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಯಾರು ಉತ್ತರಿಸಬೇಕು? ಈ ಮೂರು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉತ್ತರ ನೀಡಬೇಕಾಗಿದೆ. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಲ್ಲ. ಆ ನಿರ್ಧಾರದ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೂ ಅಧಿಕಾರದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಮೋದಿ–ಶಾ ನೇತೃತ್ವದ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಅದರ ಬೆಂಬಲಿಗರು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಬಲಿಷ್ಠ ಸರ್ಕಾರವೆಂದು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಹಾಗಿದ್ದರೆ, ಟೀಕೆಗೆ ಹೆದರದಿರುವುದು ಕೂಡ ಆ ಬಲಿಷ್ಠ ನಾಯಕತ್ವದ ಭಾಗವಾಗಬೇಕು. ಪ್ರತಿಪಕ್ಷದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕಠಿಣವಾಗಿರಬಹುದು. ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರ ಆರೋಪ ರಾಜಕೀಯ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದರಿಂದ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಮಹತ್ವ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದೇಶ ನೀಡಿದವರು ಯಾರು? ಯಾವ ಕಾನೂನು ಅಥವಾ ನಿಯಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪೆಲೆಟ್ ಗನ್ ಬಳಸಲಾಯಿತು? ಯಾರು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದರು? ಯಾವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹೊಣೆಗಾರರು? ತನಿಖೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆಯೇ?  ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ನೀಡುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ದುರ್ಬಲತೆ ಅಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಉತ್ತರ ನೀಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೇ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಬಲ.  ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ವಾಗ್ದಾಳಿ ಎಂದು ಮಾತ್ರ ತಳ್ಳಿಹಾಕಬಹುದು. ಆದರೆ ಅವರು ಎತ್ತಿರುವ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವದ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಹಾಗೆ ಸುಮ್ಮನೆ ತಳ್ಳಿಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಸಂಸತ್ತು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುವ ವೇದಿಕೆ. ಸರ್ಕಾರ ಉತ್ತರಿಸುವ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.  ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಪಕ್ಷಗಳು ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಉತ್ತರ ದಾಖಲಾಗಬೇಕು. ಮೋದಿ ಮತ್ತು ಅಮಿತ್ ಶಾ ಅವರ ಮುಂದೆ ಈಗಿರುವ ಸವಾಲು ಪ್ರತಿಪಕ್ಷವನ್ನು ಮೌನಗೊಳಿಸುವುದಲ್ಲ. ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ದಾಖಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವುದು. ಅದೇ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವದ ನಿಜವಾದ ಪರೀಕ್ಷೆ. ಕಾದು ನೋಡೋಣ.

- ಶ್ರೀರಾಜ್‌ ವಕ್ವಾಡಿ