ಪಿಎಂ ಕೇರ್ಸ್: ಹಣದ ಕೊರತೆಯಲ್ಲ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ಕೊರತೆಯೇ ಪ್ರಶ್ನೆ!

ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ನೂರಾರು ಕೋಟಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡದೆ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ನಿಧಿಯ ಲೆಕ್ಕ ಜನರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಯಬಾರದೇ? ‘ಆಪತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ನೆರವಾಗಬೇಕು’ ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ 2020ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಪಿಎಂ ಕೇರ್ಸ್ ನಿಧಿ, ಕೋವಿಡ್-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದ ದೇಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತ್ತು. ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿರುವ ಈ ನಿಧಿಗೆ ದೇಶೀಯ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ವಿದೇಶಿ ದೇಣಿಗೆಗಳನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ನಿಧಿಗೆ ವಿದೇಶಿ ಕೊಡುಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಖಾತೆಯೂ ಇದೆ. ಆದರೆ ಈಗ ಮತ್ತೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಹಣ ಎಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹಣದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ ಜನರಿಗೆ ಯಾಕೆ ಇಲ್ಲ?

ವಿಪತ್ತುಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ನಿಧಿಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ವಿದೇಶಗಳಿಂದಲೂ ದೇಣಿಗೆಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಅದನ್ನು ನಿಗೂಢತೆ ಆವರಿಸಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಅದನ್ನು ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿಂದಲೂ ಹೊರಗಿಡಲಾಗಿದೆ. ಆ ಮೂಲಕ ಅದರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪಾರದರ್ಶಕತೆಗಾಗಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಿರುವ ಅಂಜಲಿ ಭಾರದ್ವಾಜ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.  ಗಮನಿಸಿ, 2024-25ನೇ ಸಾಲಿನ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನಾ ವಿವರಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಮಾರ್ಚ್ 31, 2025ಕ್ಕೆ ಪಿಎಂ ಕೇರ್ಸ್ ನಿಧಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊತ್ತ ಸುಮಾರು ₹8,452 ಕೋಟಿ. ಅದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ₹7,846.65 ಕೋಟಿ ಫಿಕ್ಸೆಡ್ ಡೆಪಾಸಿಟ್ ಗಳಲ್ಲಿತ್ತು. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿಧಿಗೆ ಬಂದ ದೇಣಿಗೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಖರ್ಚಾದ ಮೊತ್ತ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ. ವರದಿಯಾದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ 2024-25ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ₹479.97 ಕೋಟಿ ದೇಣಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದರೆ, ಖರ್ಚು ಕೇವಲ ₹87.85 ಲಕ್ಷದಷ್ಟಿದೆ. ಇದು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರತೆ ಅಥವಾ ಹಣದ ದುರುಪಯೋಗದ ಸಾಕ್ಷಿ ಎಂದು ತಕ್ಷಣ ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣದ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇದು ಕೇಳಲೇಬೇಕಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ. 8,452 ಕೋಟಿ ಇರುವಾಗ ಬಳಕೆ ಇಷ್ಟೊಂದು ಕಡಿಮೆ ಯಾಕೆ? ₹8,452 ಕೋಟಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 16.47 ಕೋಟಿ ಖರ್ಚಾಗಿದ್ದರೆ, ಅದು ಸುಮಾರು 0.195% ಮಾತ್ರ. ಅಂದರೆ ಲಭ್ಯವಿದ್ದ ನಿಧಿಯ ಬಹುಪಾಲು ಬಳಕೆಯಾಗದೆ ಉಳಿದಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದರೆ, ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಾದಾಗ ತಕ್ಷಣ ಬಳಸಲು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ನಿಧಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಸಮರ್ಥನೀಯವಾಗಬಹುದು. ಆಪತ್ತು ಯಾವಾಗ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಭವಿಷ್ಯದ ವಿಪತ್ತುಗಳಿಗೆ ಹಣಕಾಸಿನ ಸಿದ್ಧತೆ ಅಗತ್ಯ. ಆದರೆ ಜನರ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬೇರೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಹಣವನ್ನು ಯಾವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ? ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಹಣ ಮಂಜೂರಾಗಿದೆ? ಮಂಜೂರಾದ ಹಣದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಖರ್ಚಾಗಿದೆ? ಉಳಿದ ಹಣ ಯಾಕೆ ಖರ್ಚಾಗಿಲ್ಲ? ಯಾವ ಮಾನದಂಡದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹಣ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ, ಸುಲಭವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದಾದ ಉತ್ತರಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗಬೇಕು. ನೋಡಿ, ಕೋವಿಡ್ ಮುಗಿದರೂ ನಿಧಿಯ ರಹಸ್ಯ ಮುಗಿದಿಲ್ಲ! ಪಿಎಂ ಕೇರ್ಸ್ ನಿಧಿಯ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ವೆಚ್ಚ ಕೋವಿಡ್-19 ಅವಧಿಯಲ್ಲೇ ನಡೆದಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ. 2022-23ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ₹912.21 ಕೋಟಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದ್ದು, ₹439.38 ಕೋಟಿ ಖರ್ಚಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಲಭ್ಯವಿರುವ ವಿವರಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಕೋವಿಡ್‌ನಿಂದ ಪೋಷಕರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಸುಮಾರು ₹346 ಕೋಟಿ ಹಾಗೂ ಆಮ್ಲಜನಕ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು ₹91.87 ಕೋಟಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅಂದರೆ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಧಿಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಮಾದರಿ ಇದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟ. ಹಾಗಿದ್ದರೆ 2024-25ರಲ್ಲಿ, ಕೋವಿಡ್‌ನ ತೀವ್ರತೆ ಕಡಿಮೆಯಾದ ನಂತರವೂ, ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಉಳಿದಿರುವಾಗ ಅದರ ಬಳಕೆಯ ನೀತಿ ಏನು? ಇದು ತುರ್ತು ನಿಧಿಯೇ? ಅಥವಾ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬಂದಾಗ ಮಾತ್ರ ಬಳಸುವ ಶಾಶ್ವತ ಸಂಗ್ರಹ ನಿಧಿಯೇ? ಸರ್ಕಾರ ಇದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಬೇಕು. ₹324 ಕೋಟಿ ಮರುಪಾವತಿ—ಇದು ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಸುಮಾರು ₹324 ಕೋಟಿ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿ ನಂತರ ಪಿಎಂ ಕೇರ್ಸ್‌ಗೆ ಮರುಪಾವತಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ವಿಚಾರ. ಹಣವನ್ನು ಯಾವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು? ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅಥವಾ ಇಲಾಖೆಗೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು? ಅದು ಯಾಕೆ ಬಳಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ? ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಮರುಪಾವತಿಸಲಾಯಿತು? ಮರುಪಾವತಿ ಮಾಡುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಯಾರು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು? ಹಣ ಬಳಕೆಯಾಗದಿದ್ದರೆ, ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅದರ ಮಂಜೂರಾತಿಗೆ ಕಾರಣವೇನು? ಇವು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಲ್ಲ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣದ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರದ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು.

 ಹೀಗಾಗಿ ಈ ವ್ಯವಹಾರದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸುವುದು ಪಾರದರ್ಶಕ ಆಡಳಿತದ ಕನಿಷ್ಠ ನಿರೀಕ್ಷೆ. ಇನ್ನು,  ಆಡಿಟ್ ಆಗಿದೆ ಎಂದರೆ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೂ ಉತ್ತರ ಸಿಕ್ಕಂತೆಯೇ? ಆಡಿಟ್ ಆಗಿರುವುದು ಒಂದು ವಿಷಯ. ಆಡಿಟ್‌ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಜನರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದಾಗಿರುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ವಿಷಯ. ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆ ಎಂದರೆ ಖಾತೆಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ. ಆದರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಎಂದರೆ ಹಣ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂತು, ಯಾರಿಗೆ ಹೋಯಿತು, ಯಾವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಯಿತು, ಎಷ್ಟು ಬಳಕೆಯಾಯಿತು, ಎಷ್ಟು ಹಿಂದಿರುಗಿತು ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನಾಗರಿಕರು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವುದು. ಈ ಎರಡನ್ನೂ ಒಂದೇ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇನ್ನು, ಈ ಪಿಎಂ ಕೇರ್ಸ್ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕಿನಿಂದ ಹೊರಗಿರುವುದು ಯಾಕೆ? ಪಿಎಂ ಕೇರ್ಸ್ ಕುರಿತು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಎದ್ದಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇದೇ. ನಿಧಿ ತನ್ನನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಸಂಸ್ಥೆಯೆಂದು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಅದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವರು ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ವಿದೇಶಿ ದೇಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಇದೆ. ದೇಣಿಗೆಗಳಿಗೆ ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ಮತ್ತು CSR ಮಾನ್ಯತೆಯಂತಹ ಸೌಲಭ್ಯಗಳೂ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಹೀಗಿರುವಾಗ ಅದರ ಹಣಕಾಸಿನ ವಿವರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿದಾಗ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವದ ಗಡಿ ಎಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ? ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ನಿಲುವು ಇದ್ದರೆ, ಅದರ ಕಾರಣವನ್ನು ಜನರಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸಬೇಕಲ್ಲವೇ? ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಎಂದರೆ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧದ ಆಯುಧವಲ್ಲ. ಅದು ನಾಗರಿಕರ ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ಹಣದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಪಿಎಂ ಕೇರ್ಸ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿಧಿಯಲ್ಲ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ವಾದಿಸಿದರೆ, ಅದರ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅದರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ನೀಡಬೇಕು. ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖೇನ ಅದನ್ನು ಯಾಕೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ? ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ನಿಧಿಯೆಂದು ಹೇಳಿದರೆ, ಅದೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯಲ್ಲೂ ಅನ್ವಯಿಸಬೇಕು. ಇನ್ನು, ವಿದೇಶಿ ದೇಣಿಗೆಗಳಿದ್ದಾಗ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಗತ್ಯ.  ಪಿಎಂ ಕೇರ್ಸ್‌ಗೆ ವಿದೇಶಿ ದೇಣಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಅವಕಾಶವಿದೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ನೋಡಿ, ಇದರಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.

ದೇಶದ ನಾಗರಿಕರಿಂದ ಬಂದ ಹಣವಾಗಲಿ, ವಿದೇಶದಿಂದ ಬಂದ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಲಿ—ಅದು ಯಾವ ಮೂಲದಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ ಲಭ್ಯ?  ವಿದೇಶಿ ದೇಣಿಗೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಖಾತೆ, ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆಗಳಿದ್ದರೆ, ಆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಏನು? ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರೆ ನಿಧಿಯ ಮೇಲಿನ ಅನುಮಾನ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿದಷ್ಟೂ ಅನುಮಾನಕ್ಕೆ ಜಾಗ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು,  ಪಿಎಂ ಕೇರ್ಸ್ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಅದನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ದಾಳಿ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಯಬಾರದು. ಯಾವುದೇ ಸರ್ಕಾರದ ಯಾವುದೇ ನಿಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಇದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಬಿಜೆಪಿ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುವ ಹಣದ ಲೆಕ್ಕ ಜನರಿಗೆ ಸಿಗಲೇಬೇಕು. ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಪಿಎಂ ಕೇರ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧವಲ್ಲ. ಪ್ರಶ್ನೆ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ಪರವಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು, ಸರ್ಕಾರ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು? ಪಿಎಂ ಕೇರ್ಸ್ ಕುರಿತ ವಿವಾದವನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಸರಳ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸುವುದು. * ವರ್ಷವಾರು ದೇಣಿಗೆಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರ. * ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ದೇಣಿಗೆಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿವರ. * ಸಂಸ್ಥೆವಾರು/ಯೋಜನೆವಾರು ವೆಚ್ಚ. * ಮಂಜೂರಾದ ಆದರೆ ಬಳಕೆಯಾಗದ ಹಣದ ವಿವರ. * ಮರುಪಾವತಿಯಾದ ₹324 ಕೋಟಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾರಣ. * ಫಿಕ್ಸಡ್‌ ಡೆಪಾಸಿಟ್‌ ಗಳ ವಿವರ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ಬಂದ ಬಡ್ಡಿ. * ಆಡಿಟ್ ವರದಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು. * ಮುಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನಿಧಿಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಸ್ಪಷ್ಟ ನೀತಿ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾದರೆ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಗಮನಿಸುವುದಾದರೇ, ಪಿಎಂ ಕೇರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ₹8,452 ಕೋಟಿ ಉಳಿದಿರುವುದೇ ತಪ್ಪು ಎಂಬ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ತುರ್ತು ನಿಧಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ಹಣ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸಮರ್ಥನೀಯವಾಗಬಹುದು.

ಆದರೆ ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿರುವ, ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರ ನೇತೃತ್ವದ, ವಿದೇಶಿ ದೇಣಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ನಿಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ ಲಭ್ಯವಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ತಪ್ಪೆಂದು ಹೇಳಲಾಗದು. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಹಣದ ಮೊತ್ತದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಹಣ ಯಾರದ್ದು? ಯಾವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ? ಯಾರಿಗಾಗಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ? ಯಾವಾಗ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ? ಯಾರ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ? ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ—ಅದರ ಲೆಕ್ಕವನ್ನು ಜನರು ಯಾವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು?  ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಪಾರದರ್ಶಕ ಉತ್ತರ ಸಿಗುವವರೆಗೂ ಪಿಎಂ ಕೇರ್ಸ್ ಕುರಿತ ಚರ್ಚೆ ಮುಂದುವರಿಯುವುದು ಸಹಜ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಹಣದಿಂದ ಕಟ್ಟಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯಿಂದ ಕಟ್ಟಬೇಕು ಎನ್ನುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಾಂಶ. 

- ಶ್ರೀರಾಜ್‌ ವಕ್ವಾಡಿ 

ಮಾನ್ಯ ವಿಪಕ್ಷದವರೇ… ಅಧಿವೇಶನ ಗಲಾಟೆಯ ವೇದಿಕೆಯೇ?

ವಿಧಾನಮಂಡಲದ ಅಧಿವೇಶನವೆಂದರೆ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಪಕ್ಷಗಳು ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುವ ರಾಜಕೀಯ ಅಖಾಡ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಅದು ರಾಜ್ಯದ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಜನರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಚರ್ಚೆಯಾಗಬೇಕಾದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ವೇದಿಕೆ. ಆದರೆ ಅಧಿವೇಶನ ಆರಂಭವಾದಾಗಲೆಲ್ಲ ಸದನದ ಒಳಗೆ ಘೋಷಣೆ, ಪ್ರತಿಭಟನೆ, ಧರಣಿ, ಸಭಾತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಗದ್ದಲವೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ.

ಪ್ರತಿಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಕರ್ತವ್ಯವೂ ಇದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಬಯಲಿಗೆಳೆಯಬೇಕು. ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ, ಆಡಳಿತ ವೈಫಲ್ಯ, ಜನವಿರೋಧಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಉತ್ತರದಾಯಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಸದನವೇ ನಡೆಯದಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಹೋರಾಟದ ಮಾರ್ಗವೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಲೇಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಗಮದ ಅಕ್ರಮ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸಚಿವ ಬಿ. ನಾಗೇಂದ್ರ ಅವರ ರಾಜೀನಾಮೆಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದು ಪ್ರತಿಪಕ್ಷದ ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕು. ಪ್ರಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉತ್ತರ ಕೇಳುವುದು, ತನಿಖೆಯ ಪ್ರಗತಿ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು, ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ವಿಧಾನಮಂಡಲದ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಭಾಗ. ಆದರೆ ಇದೇ ವಿಚಾರವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಇಡೀ ಅಧಿವೇಶನವನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡಬಾರದು. ಒಂದು ಹಗರಣದ ಕುರಿತು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ಒಂದು ವಿಷಯ; ಹಗರಣದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಜನರ ಇತರ ಎಲ್ಲ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಚರ್ಚೆಯನ್ನೇ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ವಿಷಯ. ರೈತರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೇನು? ನಿರುದ್ಯೋಗದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇನು? ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ, ನೀರಾವರಿ, ಬರ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ನಗರ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ—ಇಂತಹ ನೂರಾರು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಕೇಳಬೇಕಾದ ವೇದಿಕೆ ವಿಧಾನಮಂಡಲ. ಇವುಗಳ ಕುರಿತು ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಹಾಕಬೇಕಾದ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷ, ಸದನದಲ್ಲೇ ರಾಜಕೀಯ ಘೋಷಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಲ್ಲುವುದಾದರೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನಷ್ಟವಾಗುವುದು ಯಾರಿಗೆ? ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲ. ಜನರಿಗೆ.

ಪ್ರತಿಪಕ್ಷದ ಶಕ್ತಿ ಅದರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ಅದರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಬಜೆಟ್‌ನ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ದೋಷ ಹುಡುಕುವುದು, ಇಲಾಖೆಗಳ ವೆಚ್ಚದ ವೈರುಧ್ಯಗಳನ್ನು ಬಯಲಿಗೆಳೆಯುವುದು, ಯೋಜನೆಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನದ ವೈಫಲ್ಯವನ್ನು ದಾಖಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತೋರಿಸುವುದು, ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸುವ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮಾರ್ಗಗಳು. ಆದರೆ ಘೋಷಣೆ ಕೂಗಿ ಸದನ ನಡೆಯದಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಸುಲಭದ ರಾಜಕಾರಣ. ನೋಡಿ, ಗಲಾಟೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಗದ್ದಲ ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಕ್ಕೆ, ನೀನು-ತಾನು ಎಂದು ಮಾತಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆರೋಪಕ್ಕೆ ದಾಖಲೆಗಳ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಉತ್ತರದಾಯಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ದಾಖಲೆ ಬೇಕು, ಅಧ್ಯಯನ ಬೇಕು, ತಾಳ್ಮೆ ಬೇಕು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸದನದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಬುದ್ಧತೆ ಬೇಕು.

ಅಂತಹ ಅಧ್ಯಯನ, ತಾಳ್ಮೆ, ಪ್ರಭುದ್ಧತೆ ನಮ್ಮ ವಿಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರಿಗೆ ಇದೆಯೇ!? ಇಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಇದೆ. ಪ್ರತಿಪಕ್ಷ ಇಂದು ಸದನವನ್ನು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವುದನ್ನು ತನ್ನ ರಾಜಕೀಯ ಆಯುಧವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ, ನಾಳೆ ಇದೇ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷ ಬಳಸಿದಾಗ ಅದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ನೈತಿಕ ಹಕ್ಕು ಪ್ರತಿಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆಯೇ? ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಬಹುಮತದ ಬಲದಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಬಲದಿಂದ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಸದನದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಸದಂತೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷ ತನ್ನದೇ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ವಾಲ್ಮೀಕಿ ನಿಗಮದ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನಾಗೇಂದ್ರ ಅವರ ಪಾಲಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಘೋಷಣೆಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ದಾಖಲೆಗಳಿಂದಲೂ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಬಹುದು. ಎಷ್ಟು ಹಣ? ಯಾರ ಖಾತೆಗೆ? ಯಾವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ? ಯಾವ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಹೊಣೆ? ತನಿಖೆ ಮತ್ತು ತನಿಖೆ ವೈಫಲ್ಯ ಹೇಗಾಯಿತು? ಸರ್ಕಾರ ಏನು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ? ಇನ್ನೂ ಯಾರ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮ ಬಾಕಿಯಿದೆ? ಇಂತಹ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಸದನದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬಂದಾಗಲೇ ಪ್ರಕರಣದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಂತಹ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವುದರಿಂದ ಸರ್ಕಾರ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಪ್ರತಿಪಕ್ಷ ಅದನ್ನು ಜನರ ಮುಂದೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಬಹುದು. ಆದರೆ ಸದನವೇ ನಡೆಯದಿದ್ದರೆ, ಸರ್ಕಾರದ ಉತ್ತರ ದಾಖಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಪಕ್ಷದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ದಾಖಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ಉಳಿಯುವುದು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಗದ್ದಲ. ಇದು ಕೇವಲ ಬಿಜೆಪಿ ಅಥವಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ. ಇದು ಸಂಸದೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಪ್ರತಿಪಕ್ಷದ ಕೆಲಸ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಬೀಳಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದೂ ಹೌದು. ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಪ್ಪನ್ನೂ ಜನರ ಮುಂದೆ ತರುವ ಅತ್ಯಂತ ಬಲವಾದ ವೇದಿಕೆಯೇ ವಿಧಾನಮಂಡಲ. ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಿಂದ ರಾಜಕೀಯ ಲಾಭ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಆದರೆ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಯಾಗಬೇಕಿದ್ದ ಜನರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮತ್ತೆ ಮುಂದೂಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸದನವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಕೇಳಲಾಗದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರುವುದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಹೋರಾಟವೇ? ಪ್ರತಿಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಗಲಾಟೆ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕಿಗಿಂತ, ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಉತ್ತರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ದೊಡ್ಡದು. ವಿಧಾನಮಂಡಲ ಜನರ ಹಣದಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಜನರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಶಕ್ತಿಪ್ರದರ್ಶನದ ವೇದಿಕೆಯಾಗದೆ, ಜನರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಹುಡುಕುವ ವೇದಿಕೆಯಾಗಬೇಕು. ಸರ್ಕಾರ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದರೆ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಿ. ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವಿದ್ದರೆ ಬಯಲಿಗೆಳೆಯಲಿ.

ರಾಜೀನಾಮೆ ಬೇಕಿದ್ದರೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಲಿ. ಆದರೆ ಸದನವೇ ನಡೆಯದಂತೆ ಮಾಡುವ ರಾಜಕಾರಣದಿಂದ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸೋಲುವುದು ಸರ್ಕಾರವಲ್ಲ—ಜನರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಹಕ್ಕು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಇಂದಿನ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷದ ಮುಂದೆ ಇರುವ ನಿಜವಾದ ಸವಾಲು ಗದ್ದಲ ಎಬ್ಬಿಸುವುದಲ್ಲ; ಅಂಕಿ-ಅಂಶ, ದಾಖಲೆ ಮತ್ತು ತರ್ಕದ ಮೂಲಕ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಉತ್ತರಿಸಲಾಗದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರುವುದು. ಅದೇ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ರಾಜಕಾರಣ. ಅದೇ ವಿಧಾನಮಂಡಲದ ಗೌರವ. ಮತ್ತು ಅದೇ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥ ಎನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನವೇ ಇಲ್ಲ. 

- ಶ್ರೀರಾಜ್‌ ವಕ್ವಾಡಿ 

ಬಿಜೆಪಿಯಲ್ಲಿ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಬದಲಾವಣೆ: ರಾಜ್ಯ ಘಟಕದ ಮುಂದಿನ ರಾಜಕೀಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವೇನು?

ಡಾ. ರಾಧಾಮೋಹನ್ ದಾಸ್ ಅಗರ್ವಾಲ್ ಅವರ ಹೆಸರು ಬಿಜೆಪಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳ ಹೊಸ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳದಿರುವುದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಂಘಟನಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿ ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇದು ರಾಜ್ಯ ಬಿಜೆಪಿಯ ಮುಂದಿನ ರಾಜಕೀಯ ದಿಕ್ಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ. ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜ್ಯ ಉಸ್ತುವಾರಿಯಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದ ಅಗರ್ವಾಲ್, ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ಪಕ್ಷದೊಳಗೆ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿದ ನಾಯಕನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖನೀಯ.

ಸಂಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಸ್ತು, ವರದಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷದ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಅಗರ್ವಾಲ್ ಒತ್ತು ನೀಡಿದರು. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಪಕ್ಷದ ಒಂದು ವಲಯದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಇದ್ದರೆ, ಮತ್ತೊಂದು ವಲಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕಾರ್ಯಶೈಲಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವೂ ಇತ್ತು. ಬಿಜೆಪಿಯ ಕೋರ್‌ಕಮಿಟಿ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕರಿಂದ ಅವರ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿ ಕುರಿತು ಟೀಕೆಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದ್ದವು ಎಂಬುದು ಈ ಅಸಮಾಧಾನದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ—ಅಗರ್ವಾಲ್ ಅವರ ನಿರ್ಗಮನದಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕ ಬಿಜೆಪಿಯೊಳಗಿನ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತವೆಯೇ, ಅಥವಾ ಹೊಸ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಬಂದ ನಂತರ ಅವು ಹೊಸ ರೂಪ ಪಡೆಯುತ್ತವೆಯೇ? ಕಾದು ನೋಡ್ಬೇಕಿದೆ. ಇನ್ನು,

 ‘ಕೊಕ್’ಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆ: ಮುಂದಿನ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಯಾರು !? ನೋಡಿ, ಅಗರ್ವಾಲ್ ಅವರನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವುದು ಒಂದು ನಿರ್ಧಾರ. ಆದರೆ ಅದರ ನಂತರ ಯಾರನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮಹತ್ವದ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಬಿಜೆಪಿಯಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ನಾಯಕತ್ವ, ಸಂಘಟನೆ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಚುನಾವಣೆಯ ಸಿದ್ಧತೆ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊರುವ ಹೊಸ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಯಕ ಕೇವಲ ಸಂಘಟನಾ ಉಸ್ತುವಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತಾರೆಯೇ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯ ನಾಯಕತ್ವದ ಪುನರ್‌ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲೂ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆಯೇ ಎಂಬ ಕುತೂಹಲ ಸಹಜ.ಹೊಸ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಸಂಘಟನಾ ಶೈಲಿಯವರಾದರೆ, ಪಕ್ಷದೊಳಗಿನ ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಒತ್ತು ಸಿಗಬಹುದು. ಬದಲಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಬಣಗಳನ್ನೂ ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುವ ರಾಜಕೀಯ ಶೈಲಿಯ ನಾಯಕ ಬಂದರೆ, ರಾಜ್ಯ ಬಿಜೆಪಿಯ ಒಳಜಗಳಗಳನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ತಣ್ಣಗಾಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಯಬಹುದು ಎನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನವಿಲ್ಲ. ಇನ್ನು, ಈ ನಡುವೆ ನಾಯಕತ್ವ ಬದಲಾವಣೆಯ ಚರ್ಚೆ ಯಾಕೆ? ಗಮನಿಸಿ, ಅಗರ್ವಾಲ್ ಅವರ ನಿರ್ಗಮನದ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ರಾಜ್ಯ ಬಿಜೆಪಿ ಘಟಕದ ನಾಯಕತ್ವ ಬದಲಾವಣೆಯ ಮಾತು ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಬಿ. ವೈ ವಿಜಯೇಂದ್ರರನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಸುವುದು ಸದ್ಯದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಷ್ಟ ಅಂತ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಕಂಡರೂ, ಅವರ ತಂದೆ ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಸಿದ್ದನ್ನು ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ವಿಜಯೇಂದ್ರರ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಬಹುದು ಎನ್ನುವ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ತಳ್ಳಿ ಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇನ್ನು ಈ ಚರ್ಚೆ,ಕೇವಲ ಕಾಕತಾಳೀಯವೇ ಅಥವಾ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿನ ಸಂಘಟನಾ ಪುನರ್‌ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಬೇಕಿದೆ. ಬಿಜೆಪಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಾಧ್ಯಕ್ಷರ ಬದಲಾವಣೆ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬದಲಾವಣೆ ಅಲ್ಲ. ಅದರ ಹಿಂದೆ ಮುಂದಿನ ಚುನಾವಣೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮೀಕರಣ, ಸಂಘಟನೆಯ ವಿಸ್ತರಣೆ, ವಿವಿಧ ನಾಯಕರ ನಡುವಿನ ಸಮತೋಲನ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ನಾಯಕತ್ವದ ರಾಜ್ಯದ ಮೇಲಿನ ರಾಜಕೀಯ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಹೊಸ ರಾಜ್ಯ ಉಸ್ತುವಾರಿ ನೇಮಕವಾದ ತಕ್ಷಣವೇ ರಾಜ್ಯ ಬಿಜೆಪಿಯ ನಾಯಕತ್ವದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಮತ್ತಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಇನ್ನು, 

ಅಗರ್ವಾಲ್ ಅವರ ಕಾರ್ಯಶೈಲಿಯ ಕುರಿತು ಬಿಜೆಪಿಯೊಳಗಿದ್ದ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವಿಶಾಲ ರಾಜಕೀಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ನೋಡಿದರೆ, ಒಂದು ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ಪಕ್ಷವನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಲು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಬೇಕೇ? ಅಥವಾ ವಿವಿಧ ನಾಯಕರ ನಡುವಿನ ಅಸಮಾಧಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ರಾಜಕೀಯ ಸಮನ್ವಯಕಾರ ಬೇಕೇ?

ಕರ್ನಾಟಕದಂತಹ ಸಂಕೀರ್ಣ ರಾಜಕೀಯ ಇರುವ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡರ ನಡುವಿನ ಸಮತೋಲನವೇ ಮುಖ್ಯ. ಸಂಘಟನಾ ಶಿಸ್ತು ಮಾತ್ರ ಇದ್ದರೆ ಬಣ ರಾಜಕಾರಣ ಬಗೆಹರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿ ಸಮನ್ವಯದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕಠಿಣ ಸಂಘಟನಾ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಡಿಲವಾದರೂ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಮುಂದಿನ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಯಾರಾಗುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವುದು ಬಿಜೆಪಿಯ ಮುಂದಿನ ರಾಜಕೀಯ ಶೈಲಿಯ ಸೂಚಕವಾಗಲಿದೆ. ನೋಡಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳ ಹೊಸ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಆಗಿರುವುದು ದೆಹಲಿಯ ಮಟ್ಟದ ಸಂಘಟನಾ ನಿರ್ಧಾರ. ಆದರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿದೆ. ಹೊಸ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡ ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡುತ್ತಿದೆ? ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಈಗಿರುವ ನಾಯಕತ್ವದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ವಿಶ್ವಾಸವಿದೆ? ಮುಂದಿನ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಮುನ್ನ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಪುನರ್‌ರಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಿದೆಯೇ? ಹಳೆಯ ನಾಯಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅವಕಾಶವೇ, ಹೊಸ ಮುಖಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆಯೇ?ಈ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಹುಡುಕುವ ಮೊದಲ ಸುಳಿವು ಹೊಸ ರಾಜ್ಯ ಉಸ್ತುವಾರಿ ನೇಮಕದಲ್ಲೇ ಸಿಗಬಹುದು. ನೋಡಿ, ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬದಲಾವಣೆ ಸುಲಭ. ಆದರೆ ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ ಬದಲಿಸುವುದು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಲ್ಲ.ಉಸ್ತುವಾರಿ ಬದಲಾದರೂ ರಾಜ್ಯ ಬಿಜೆಪಿಯೊಳಗಿನ ಬಣ ರಾಜಕಾರಣ, ನಾಯಕತ್ವದ ಸ್ಪರ್ಧೆ, ಸಂಘಟನಾ ಅಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಚುನಾವಣೆಯ ತಂತ್ರಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದರೆ, ಬದಲಾವಣೆಯ ಪರಿಣಾಮ ಸೀಮಿತವಾಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಈಗ ಎದುರಾಗಿರುವ ನಿಜವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ ‘ಅಗರ್ವಾಲ್ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಯಾರು?’ ಎಂಬುದಕ್ಕಿಂತ ‘ಅವರ ನಂತರ ಬಿಜೆಪಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಯಾವ ರೀತಿಯ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಂಘಟನಾ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿದೆ?’ಎಂಬದಾಗಿದೆ.ಹೊಸ ಉಸ್ತುವಾರಿ ನೇಮಕದೊಂದಿಗೆ ರಾಜ್ಯಾಧ್ಯಕ್ಷರ ಬದಲಾವಣೆ, ಸಂಘಟನಾ ಪುನರ್‌ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ಮರುಹಂಚಿಕೆ ನಡೆದರೆ, ಈಗಿನ ಸಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆ ದೊಡ್ಡ ರಾಜಕೀಯ ಪುನರ್‌ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮುನ್ನುಡಿಯಾಗಬಹುದು.

ಇಲ್ಲವಾದರೆ, ಇದು ಬಿಜೆಪಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯಬಹುದು.ಕರ್ನಾಟಕ ಬಿಜೆಪಿಯ ಮುಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಹೀಗಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಉಸ್ತುವಾರಿಯ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ—ದೆಹಲಿಯ ನಾಯಕತ್ವ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಯಾರ ಕೈಗೆ, ಯಾವ ರಾಜಕೀಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೇ ಅಸಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನವಿಲ್ಲ. 

- ಶ್ರೀರಾಜ್‌ ವಕ್ವಾಡಿ 

ಮೌನರಾಮಯ್ಯ! ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರ ಮೌನದ ರಾಜಕೀಯ ಅರ್ಥವೇನು!?

 ಮಾತು ಬೆಳ್ಳಿ, ಮೌನ ಬಂಗಾರ ಎನ್ನುವುದು ಸುಲಭ. ಆದರೆ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಎರಡನ್ನೂ ಅಳೆಯುವುದು ಕಷ್ಟ. ಮಾತು ಒಂದು ಕ್ಷಣದ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು; ಮೌನ ಮಾತ್ರ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ರಾಜಕೀಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಹೊತ್ತಿರಬಹುದು. ಅದರಲ್ಲೂ ಸದಾ ಮಾತನಾಡುವ, ಸದನದಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಶೈಲಿಯ ವಾದ ಮಂಡಿಸುವ, ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಎದುರಿಸುವ ನಾಯಕನೊಬ್ಬ ಏಕಾಏಕಿ ಮೌನದ ಹಾದಿ ಹಿಡಿದಾಗ, ಆ ಮೌನವೇ ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ ಹೇಳಿಕೆಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂದು ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರ ಸುತ್ತ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಚರ್ಚೆಯೂ ಇದೇ. ಅನ್ನರಾಮಯ್ಯ, ಭಾಗ್ಯಗಳ ರಾಮಯ್ಯ, ಕನ್ನಡ ರಾಮಯ್ಯ, ಲೆಕ್ಕರಾಮಯ್ಯ, ಸದನರಾಮಯ್ಯ... ಹೀಗೆ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರಿಗೆ ಹಲವು ರಾಜಕೀಯ ಬಿರುದುಗಳಿವೆ. ಈಗ ಮತ್ತೊಂದು ಬಿರುದು ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದೆ. ಅದೇ ‘ಮೌನರಾಮಯ್ಯ.

ನೋಡಿ, ಇದು ಕೇವಲ ವ್ಯಂಗ್ಯವಲ್ಲ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಒಳರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಈ ಮೌನದ ಹಿಂದೆ ಹಲವು ರಾಜಕೀಯ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಬಹುದು. ಸದನದ ಮುಂಭಾಗದಿಂದ ಹಿಂದಿನ ಸಾಲಿಗೆ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರ ಸದನದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನೇ ನೋಡಿದರೆ ಸಾಕು. ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿರಲಿ, ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿರಲಿ, ಸದನದ ಮುಂದಿನ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು, ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ವಾದಿಸುವುದು, ರಾಜಕೀಯ ಎದುರಾಳಿಗಳಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ತಿರುಗೇಟು ನೀಡುವುದು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಶೈಲಿಯ ಭಾಗ. ಆದರೆ ಜೆಡಿಎಸ್–ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮೈತ್ರಿ ಸರ್ಕಾರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ‘ಲಾಸ್ಟ್ ಬೆಂಚ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ’ಯಂತಿದ್ದರೂ, ಆ ಹಿಂದಿನ ಸಾಲಿನಿಂದಲೇ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ರಾಜಕೀಯ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿದ್ದರು. ಈಗ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಅಧಿಕಾರದ ಸಮೀಕರಣ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನೊಳಗಿನ ನಾಯಕತ್ವದ ಚರ್ಚೆಯ ಸ್ವರೂಪ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅವರ ಮೌನವನ್ನೂ ಹಳೆಯ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರ ಭಾಷಣಗಳಷ್ಟೇ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಕಾಣಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರ ಮೌನ ಎಂದರೆ ಶರಣಾಗತಿಯೇ? ಅಥವಾ ಇನ್ನೇನನ್ನೋ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆಯೇ !? ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದರೆ ಅವರು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಹಿಂದೆ ಸರಿದಿದ್ದಾರೆ ಅಂರ ಅರ್ಥವಲ್ಲ. ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಮೌನಕ್ಕೆ ಎರಡು ಅರ್ಥಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದು—ನಾಯಕನ ಬಳಿ ಹೇಳಲು ಏನೂ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೊಂದು—ಹೇಳಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಈಗ ಹೇಳುವುದು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ ಎಂಬ ನಿರ್ಧಾರ. ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಎರಡನೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಗದು. ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಬಲವೇ ಅವರ ಮಾತು. ಅದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅವರ ಮೌನವೂ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅವರ ಮೌನಕ್ಕೂ ಮಹತ್ವವಿದೆ.  ಯಾವಾಗ ಮಾತನಾಡಬೇಕು, ಎಷ್ಟು ಮಾತನಾಡಬೇಕು, ಯಾರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಯಾವ ವಿಷಯವನ್ನು ಮಾತನಾಡದೇ ಬಿಡಬೇಕು ಎಂಬುದೂ ರಾಜಕೀಯ ತಂತ್ರವೇ. ಆ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ‘ಮೌನರಾಮಯ್ಯ’ ಎಂಬ ಹೊಸ  ಹೆಸರು ಕೇವಲ ಹಾಸ್ಯದ ವಿಷಯವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರ ಮೌನ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರಿಗೆ ಮೌನದ ಸಂದೇಶವೇ? ಇಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಒಳರಾಜಕೀಯದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರ ಮೌನವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ವಿರುದ್ಧದ ಸವಾಲು ಎಂದು ಘೋಷಿಸುವುದು ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಮೌನ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದ ಸುತ್ತಲಿನ ರಾಜಕೀಯ ಸಮೀಕರಣಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುವುದೂ ಅಷ್ಟೇ ಸರಳೀಕರಣ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾಯಕತ್ವ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸ್ಥಾನವಲ್ಲ. ಅದು ಪಕ್ಷದ ಸಂಘಟನೆ, ಶಾಸಕರ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಭಾವ, ಸರ್ಕಾರದ ಸಾಧನೆಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಕ್ರೆಡಿಟ್, ಮುಂದಿನ ಚುನಾವಣೆಯ ಕಥನ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಮನೋಭಾವ—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಮೀಕರಣ. ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಗೂ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ‘ಸವಾಲು’, ‘ಬಂಡಾಯ’, ‘ಒತ್ತಡ’ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಹಾಕಬಹುದಿತ್ತು.

ಮೌನ ಆ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅವರ ಮೌನದಿಂದ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ—ಅವರು ಏನು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರ ವಿರೋಧಿಗಳು ಊಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದು ಮಾತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ. ನೋಡಿ, ಇದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಸವಾಲೇ? ಅಥವಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನೊಳಗಿನ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯೇ? ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರ ಮೌನವನ್ನು ಕೇವಲ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ವಿರುದ್ಧದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ತಂತ್ರವಾಗಿ ನೋಡುವುದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಒಳಸಮೀಕರಣವನ್ನು ತುಂಬಾ ಸಣ್ಣದಾಗಿ ನೋಡುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಇದರದ್ದು ಮತ್ತೊಂದು ಆಯಾಮವಿದೆ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದೆ. ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಅಧಿಕಾರದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನೇ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು. ಸರ್ಕಾರದ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಯಾರು ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಖಾತೆಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ? ಸರ್ಕಾರದ ವೈಫಲ್ಯಕ್ಕೆ ಯಾರು ಹೊಣೆ ಹೊರುತ್ತಾರೆ? ಪಕ್ಷದ ಭವಿಷ್ಯದ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಯಾವ ಮುಖ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ? ಮುಂದಿನ ಚುನಾವಣೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಯಾವ ಕಥನದೊಂದಿಗೆ ಜನರ ಮುಂದೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಕ್ರಮೇಣ ದೊಡ್ಡದಾಗುತ್ತವೆ.ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರ ಮೌನವು ಒಂದು ರೀತಿಯ ರಾಜಕೀಯ ನಿರೀಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿರಬಹುದು. ಅವರು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬೆಳವಣಿಗೆಗೂ ತಕ್ಷಣ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದೆ, ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರವನ್ನು ಅವರ ಮುಂದಿನ ಕೆಲವು ರಾಜಕೀಯ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು ಮಾತ್ರ ನೀಡಬಲ್ಲವು.  ಘರ್ಜಿಸುವ ಹುಲಿಗಿಂತ ಕಾಯುವ ಹುಲಿ? ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರನ್ನು ಹುಲಿಗೆ ಹೋಲಿಸುವ ರಾಜಕೀಯ ಭಾಷೆ ಹೊಸದಲ್ಲ. ಆದರೆ ‘ಘರ್ಜಿಸುವ ಹುಲಿ’ಗಿಂತ ‘ಬೇಟೆಗಾಗಿ ಕಾಯುವ ಹುಲಿ’ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂಬ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಈಗ ಅವರ ಮೌನಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ರೂಪಕ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ.

ಏಕೆಂದರೆ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ತಾಳ್ಮೆ ಮತ್ತು ಸಮಯದ ಆಯ್ಕೆ ಎರಡೂ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿವೆ. ತಕ್ಷಣ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದಿರುವುದು ಎಂದರೆ ವಿಷಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವುದು ಎಂದಲ್ಲ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಅನುಕೂಲಕರ ಕ್ಷಣ ಬರುವವರೆಗೆ ಕಾಯುವುದೇ ತಂತ್ರ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯೂ ಅಗತ್ಯ. ಪ್ರತಿ ಮೌನವನ್ನೂ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮೌನ ಕೇವಲ ಮೌನವೂ ಆಗಿರಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ‘ಮೌನರಾಮಯ್ಯ’ ಎಂಬ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಅಂತಿಮ ಸತ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಬದಲು, ಅದನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯಾಗಿ ಕಾಣುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತ. ನೋಡಿ,  ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರು ಮಾತನಾಡಿದಾಗ ಅವರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪದವೂ ಸುದ್ದಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಮಾತನಾಡದಿದ್ದಾಗಲೂ ಅವರ ಮೌನ ಸುದ್ದಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದೇ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವದ ಒಂದು ಸೂಚನೆ.  ಅವರು ಈಗ ಯಾವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದಕ್ಕಿಂತ, ಯಾವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಅದು ಒಂದು ಹಿರಿಯ ನಾಯಕನ ರಾಜಕೀಯ ಬಂಡವಾಳ. ಆದರೆ ಮೌನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಅಪಾಯವೂ ಇದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಮೌನ ಮುಂದುವರಿದರೆ, ನಾಯಕನ ಪರವಾಗಿ ಇತರರು ಕಥನಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ.

 ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರ ಮೌನವನ್ನು ವಿರೋಧಿಗಳು ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಬೆಂಬಲಿಗರು ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಪಕ್ಷದ ಒಳಗಿನ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥೈಸಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಮೌನವು ಶಕ್ತಿಯೂ ಹೌದು; ಅಪಾಯವೂ ಹೌದು. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ,  ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಅವರ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಅಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವರ ಮೌನವೂ ಅವರ ಮಾತಿನಷ್ಟೇ ರಾಜಕೀಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇಂದು ಅವರು ‘ಮೌನರಾಮಯ್ಯ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವುದು ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿ ಕುಂದಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿ ಅವರ ಮೌನವನ್ನು ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ವಿರುದ್ಧದ ಗುಪ್ತ ಯುದ್ಧವೆಂದು ಘೋಷಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಆಗಲ್ಲ. ಇಂದು ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರ ಮೌನದ ಅರ್ಥ ಏನು ಎಂಬುದಕ್ಕಿಂತ, ಈ ಮೌನ ಯಾವ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಮುರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಮುರಿದಾಗ ಅದರ ರಾಜಕೀಯ ಗುರಿ ಯಾರತ್ತ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೇ ಹೆಚ್ಚು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಕಾದು ನೋಡೋಣ. 

̲ ಶ್ರೀರಾಜ್‌ ವಕ್ವಾಡಿ 

ಮೋದಿಯವರೇ… ಯುವಕರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ‘ದಿಮಾಗಿ ನಕ್ಸಲ್’ ಉತ್ತರವೇ?

 ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನದಂದು ಕೆಂಪುಕೋಟೆಯಿಂದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ದೇಶವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುವಾಗ, ಆ ಭಾಷಣ ಕೇವಲ ಸರ್ಕಾರದ ಸಾಧನೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಆಗಿರಬೇಕೆಂದಿಲ್ಲ. ಅದು ದೇಶದ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ರಾಜಕೀಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ವೇದಿಕೆಯೂ ಆಗಬಹುದು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯುವಜನತೆ, ಉದ್ಯೋಗ, ಶಿಕ್ಷಣ, ವಿಜ್ಞಾನ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಧಾನಿಯ ಮಾತುಗಳು ಕೋಟ್ಯಂತರ ಜನರ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ದಿಕ್ಕು ತೋರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಸಲದ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬಂದ ‘ದಿಮಾಗಿ ನಕ್ಸಲ್’ ಎಂಬ ಪದಪ್ರಯೋಗವೇ ದೊಡ್ಡ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ.

ಸಶಸ್ತ್ರ ನಕ್ಸಲಿಸಂ ಬಹುತೇಕ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿದೆ, ಅದರ ಮುಂದುವರಿದ ರೂಪವಾಗಿ ‘ದಿಮಾಗಿ ನಕ್ಸಲ್’ ಎಂಬ ಹೊಸ ವರ್ಗವನ್ನು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಶಸ್ತ್ರ ಹೋರಾಟಗಾರರ ಬದಲು, ಸಮಾಜವನ್ನು ತಪ್ಪು ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ‘ವಿಚಾರಧಾರೆ ಹೊಂದಿರುವವರನ್ನು’ ಗುರುತಿಸಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಅವರು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೂಲ ಸ್ವಭಾವವೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು. ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು, ನಿರುದ್ಯೋಗದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು, ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಕ್ರಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು, ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಸಹಜ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು. ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧದ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ವಿರೋಧವನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ‘ನಗರ ನಕ್ಸಲ್’, ‘ದಿಮಾಗಿ ನಕ್ಸಲ್’ ಮುಂತಾದ ಪದಗಳ ಮೂಲಕ ವರ್ಗೀಕರಿಸುವ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಬೆಳೆದರೆ, ಅಪಾಯ ನಕ್ಸಲಿಸಂನಲ್ಲಷ್ಟೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ವಿರೋಧದ ಧ್ವನಿಯನ್ನೇ ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದಗೊಳಿಸುವ ಮನಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೂ ಅಪಾಯವಿರುತ್ತದೆ.

‘ದಿಮಾಗಿ ನಕ್ಸಲ್’ ಎಂದರೆ ಯಾರು? ಅದರ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವೇನು? ಅದರ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವೇನು? ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಯನ್ನು ಕಟುವಾಗಿ ಟೀಕಿಸುವ ಪತ್ರಕರ್ತನೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಾನೆಯೇ? ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯೂ ಸೇರುತ್ತಾನೆಯೇ? ನಿರುದ್ಯೋಗದ ವಿರುದ್ಧ ಬೀದಿಗಿಳಿಯುವ ಯುವಕನೂ ಸೇರುತ್ತಾನೆಯೇ? ಸರ್ಕಾರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನೂ ಸೇರುತ್ತಾನೆಯೇ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉತ್ತರಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ‘ದಿಮಾಗಿ ನಕ್ಸಲ್’ ಎನ್ನುವುದು ರಾಜಕೀಯ ಲೇಬಲ್ ಆಗುವ ಅಪಾಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಇನ್ನು, ಕೆಂಪುಕೋಟೆಯಿಂದ ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ — ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವುದೇ, ಒಡೆಯುವುದೇ? ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ದೇಶಭಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಜನರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಲು ಬಳಸುವುದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ. ಆದರೆ ದೇಶಭಕ್ತಿಯ ಒಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಅದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವವರು ದೇಶವಿರೋಧಿಗಳು ಎಂಬ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಾಣವಾದರೆ ಸಮಸ್ಯೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ ಮೊಳಗುವುದು ಭಾರತೀಯರ ಸಾಮೂಹಿಕ ಭಾವನೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಬೇಕೇ ಹೊರತು, ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಯಾರನ್ನು ‘ಒಳಗಿನವರು’, ಯಾರನ್ನು ‘ಹೊರಗಿನವರು’ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುವ ಸಾಧನವಾಗಬಾರದು. ದೇಶಭಕ್ತಿ ಎಂದರೆ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ದೇಶದ ನಾಗರಿಕರ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಧೈರ್ಯವೂ ದೇಶಭಕ್ತಿಯ ಒಂದು ರೂಪವೇ. ಹೀಗಾಗಿ ಕೆಂಪುಕೋಟೆಯಿಂದ ಕೇಳಿಬರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಭಾಷೆ ಹೆಚ್ಚು ವಿಶಾಲವಾಗಿರಬೇಕು. ಅದು ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿರಬೇಕು. ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವೂ ‘ದೊಡ್ಡ ಕನಸು’ ಏಕೆ? ಮೋದಿಯವರ ರಾಜಕೀಯ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ‘ಕನಸು’ ಎಂಬುದು ಬಹಳ ಪ್ರಮುಖ ಪದ. ದೊಡ್ಡ ಕನಸು ಕಾಣಬೇಕು, ಯುವಕರು ಹೊಸ ಭಾರತವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು, ಭಾರತವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನಾಗಿಸಬೇಕು—ಇಂತಹ ಆಶಾವಾದಿ ಮಾತುಗಳು ಅವರ ಭಾಷಣಗಳಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಆಡಳಿತದ ನಂತರ ಸಹ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬದಲಾಗಬೇಕು. ಕನಸು ಯಾವಾಗ ನನಸಾಗುತ್ತದೆ?  ಕನಸು ಕಾಣುವುದು ಯುವಕರಿಗೆ ಅಗತ್ಯ. ಆದರೆ ಯುವಕರಿಗೆ ಕನಸಿನ ಜೊತೆಗೆ ಉದ್ಯೋಗವೂ ಬೇಕು.

ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣವೂ ಬೇಕು. ಪರೀಕ್ಷಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಬೇಕು. ಕೈಗೆಟುಕುವ ತರಬೇತಿಯೂ ಬೇಕು. ಉದ್ಯಮ ಆರಂಭಿಸಲು ಬಂಡವಾಳವೂ ಬೇಕು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆಯೂ ಬೇಕು. ಯುವಕರು ಈಗ ಘೋಷಣೆಯ ಭಾಷಣಗಳಿಗಿಂತ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರಬಲ್ಲ, ಫಲಿತಾಂಶ ಕೊಡಬಲ್ಲ ಭಾಷಣವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನು, ಈ ನಡುವೆ ಯುವಕರ ಚಳವಳಿಯನ್ನು ‘ದಿಕ್ಕುತಪ್ಪಿಸುವುದು’ ಯಾರು? ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ.  ಇದು ಬಹುಶಃ ಮೋದಿ ಅವರ ಭಾಷಣದ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಯುವಕರು ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಕ್ರಮದ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದರೆ—ಅವರು ದಿಕ್ಕುತಪ್ಪಿದವರೇ? ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರೆ—ಅವರು ದಿಕ್ಕುತಪ್ಪಿದವರೇ? ಶಿಕ್ಷಣದ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರೆ—ಅವರು ದಿಕ್ಕುತಪ್ಪಿದವರೇ?ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಯನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರೆ—ಅವರು ದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವವರೇ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಉತ್ತರ ‘ದಿಮಾಗಿ ನಕ್ಸಲ್’ ಎಂಬ ಪದದ ಮೂಲಕ ಬಂದರೆ, ಅದು ಯುವಕರ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲು ಅದಕ್ಕೆ ರಾಜಕೀಯ ಹಣೆಪಟ್ಟಿ ಕಟ್ಟುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲವೇ !? ಇತ್ತೀಚಿನ ಯುವಜನ ಚಳವಳಿಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಹತ್ವ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಕ್ರಮಗಳು, ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲಿನ ಅಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಗಳು ಯುವಕರಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅವರಿಗೆ ಲೇಬಲ್‌ಗಳಲ್ಲ, ಉತ್ತರಗಳು ಬೇಕಾಗಿವೆ. ನೋಡಿ, ‘ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ’ ಎಂಬ ಗುರಿ ದೊಡ್ಡದು. 2047ರ ಭಾರತವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ತಪ್ಪಲ್ಲ. ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್‌ಗಳಿಂದ ಅಣುಶಕ್ತಿಯವರೆಗೆ, AIಯಿಂದ ಉತ್ಪಾದನೆಯವರೆಗೆ ಹೊಸ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮುನ್ನಡೆಯಬೇಕು ಎಂಬ ಆಶಯವೂ ಅಗತ್ಯವೇ. ಆದರೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ GDP, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಅಥವಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಲ್ಲ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಎಂದರೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ನಾಗರಿಕನಿಗೂ ಸುರಕ್ಷಿತ ಜಾಗ ಒದಗಿಸಬೇಕು ಅಲ್ವಾ!?. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಎಂದರೆ ಪ್ರತಿಭಟಿಸುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೂ ಗೌರವ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಎಂದರೆ ಸರ್ಕಾರದ ತಪ್ಪನ್ನು ಹೇಳುವ ಪತ್ರಕರ್ತನಿಗೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಎಂದರೆ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಕ್ಕೂ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಸ್ಥಾನ ಒದಗಿಸುವುದೇ ಆಗಿದೆ.

ಇವುಗಳಿಲ್ಲದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾದರಿ ಎಷ್ಟು ಭವ್ಯವಾಗಿದ್ದರೂ ಅದರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಆಳವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ‘ದಿಮಾಗಿ ನಕ್ಸಲ್’ ರಾಜಕೀಯದಾಚೆಗೆ ಗಮನಿಸೋಣ, ಮೋದಿಯವರ ಭಾಷಣವನ್ನು ಕೇವಲ ಟೀಕಿಸುವುದರಿಂದ ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹಾರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸಶಸ್ತ್ರ ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ವಿರುದ್ಧ ರಾಜ್ಯ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲೇಬೇಕು. ಆದರೆ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ನಕ್ಸಲಿಸಂ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ—ಇವೆರಡನ್ನೂ ಒಂದೇ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನೋಡುವುದು ಅಪಾಯಕಾರಿ. ಸರ್ಕಾರದ ವಿರೋಧಿಯೆಂದರೆ ನಕ್ಸಲ್ ಅಲ್ಲ. ಸರ್ಕಾರದ ಟೀಕಾಕಾರನೆಂದರೆ ದೇಶದ್ರೋಹಿ ಅಲ್ಲ. ವಿರೋಧಿ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಹೊಂದಿರುವವನೆಂದರೆ ಸಮಾಜದ ಶತ್ರು ಅಲ್ಲ.  ಯುವಕನಿಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇದ್ದರೆ, ಆ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಕೊಡುವುದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಕರ್ತವ್ಯ; ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿದ ಯುವಕನಿಗೆ ಹೊಸ ಲೇಬಲ್ ಕೊಡುವುದು ಅಲ್ಲ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಮೋದಿಯವರ ಕೆಂಪುಕೋಟೆಯ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಕನಸುಗಳಿವೆ. ಗುರಿಗಳಿವೆ. ಹೊಸ ಯೋಜನೆಗಳಿವೆ. ಭಾರತದ ಶಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವಿದೆ. ಆದರೆ ಅದೇ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ‘ದಿಮಾಗಿ ನಕ್ಸಲ್’ ಎಂಬ  ರಾಜಕೀಯ ಪದದೊಳಗೆ ಸೇರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದ ನೆರಳೂ ಕಾಣಿಸಿದರೆ, ಅದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಯುವಕರನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಕನಸು ಕಾಣುವಂತೆ ಹೇಳುವ ದೇಶ, ಅವರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನೂ ಕೊಡಬೇಕು ಅಲ್ವಾ ? ಕನಸು ಕಾಣುವ ಯುವಕನಿಗೆ ವೇದಿಕೆ ಬೇಕು. ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಯುವಕನಿಗೆ ಉತ್ತರ ಬೇಕು. ಪ್ರತಿಭಟಿಸುವ ಯುವಕನಿಗೆ ಕಿವಿಗೊಡುವ ಸರ್ಕಾರ ಬೇಕು. ವಿರೋಧಿಸುವ ಯುವಕನಿಗೆ ‘ದಿಮಾಗಿ ನಕ್ಸಲ್’ ಎಂಬ ಮುದ್ರೆ ಬೇಡ. ನೋಡಿ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಘೋಷಣೆಗಳು ಎಷ್ಟೇ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರಿದರೂ, ರಾಜಕೀಯ ಭಾಷೆ ಮಾತ್ರ ಹಳೆಯ ವಿಭಜನೆಯ ನೆಲೆಯಲ್ಲೇ ನಿಂತಂತಿದೆ. 

- ಶ್ರೀರಾಜ್‌ ವಕ್ವಾಡಿ 

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ತಿಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಕಡಿವಾಣ: ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ ವಿವಾದದಾಚೆಗಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಹೊಸ ಮಸೂದೆ

ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಯಾವುದೇ ಸರ್ಕಾರಿ ಆವರಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಂಘ–ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ನಿಯಂತ್ರಣ ತರಲು ಮುಂದಾಗಿದೆ. ‘ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರಿ ಆವರಣ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ತಿಗಳ ಬಳಕೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಸೂದೆ–2026’ಕ್ಕೆ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿರುವುದು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮದಂತೆ ಕಂಡರೂ, ಇದರ ಹಿಂದೆ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಕೀಯ ವಾತಾವರಣ, ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ ಸೇರಿದ ಹಾಗೆ ನೋಂದಾಯಿತ ಮತ್ತು ನೋಂದಣಿ ಆಗದ ವಿವಿಧ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳ ಮೇಲಿನ ಹಕ್ಕಿನ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎಂಬ ಹಲವು ಆಯಾಮಗಳಿವೆ. ಈ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ‘ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ ವಿರುದ್ಧದ ಕ್ರಮ’ ಎಂದು ನೋಡುವುದು ಅದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ವೇಳೆ, ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ನ ಪಥಸಂಚಲನಗಳ ಸುತ್ತ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ ಈ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. 

 ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ತಿ ಯಾರದ್ದು? ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಶಾಲೆ, ಕಾಲೇಜು, ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿ ಆವರಣ, ಪಂಚಾಯಿತಿ ಕಟ್ಟಡ, ಮೈದಾನ ಅಥವಾ ಇತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಘಟನೆಯ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲ. ಅವು ಜನರ ತೆರಿಗೆ ಹಣದಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು. ಹೀಗಾಗಿ, ಯಾವುದೇ ಸಂಘಟನೆ—ಅದು ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್ ಆಗಿರಲಿ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಅಥವಾ ಬಿಜೆಪಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಂಘಟನೆಯಾಗಿರಲಿ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿರಲಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಘಟನೆಯಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಜಾತಿ, ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸಂಘವಾಗಿರಲಿ—ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸುವಾಗ ಕೆಲವು ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರಬೇಕು ಎಂಬ ತತ್ವದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿಲ್ಲ. ಆದರೇ, ಯಾವ ನಿಯಮ? ಯಾರಿಗೆ ಅನ್ವಯ? ಅನುಮತಿ ನೀಡುವ ಅಧಿಕಾರ ಯಾರಿಗೆ? ನಿರಾಕರಣೆಗೆ ಮಾನದಂಡವೇನು? ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮೂಡುವುದು ಸಹಜ.ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕ ಉತ್ತರಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ತಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅತಿಯಾದ ವಿವೇಚನಾಧಿಕಾರ ಸಿಗುವ ಅಪಾಯವೂ ಇದೆ. ಗಮನಿಸಿ, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ 2025ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಸಂಘ–ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುವ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ ಹೊರಡಿಸಿತ್ತು. ಇದರ ವಿರುದ್ಧ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿತ್ತು ಎನ್ನುವುದು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖನೀಯ. ಸಂಘಟನೆಗಳ ಸಭೆ ಸೇರುವ ಹಾಗೂ ಸಂಘ ರಚಿಸುವ ಹಕ್ಕುಗಳು ಸಂವಿಧಾನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ದೊರೆತಿರುವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಭಾಗವಾಗಿವೆ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನು ಅರ್ಜಿದಾರರು ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಆದೇಶಕ್ಕೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ ತಡೆ ನೀಡಿದ್ದು ಮಹತ್ವದ ಸಂಗತಿ.

ಅಂದರೆ, ಸರ್ಕಾರದ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಕಾನೂನಿನ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ತರುವ ಅಗತ್ಯ ಈಗ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಬೇಕೆಂದರೆ ಅದು ಕೇವಲ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಆದೇಶದ ಮೂಲಕವಲ್ಲ; ಸ್ಪಷ್ಟ ಕಾನೂನು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾನದಂಡ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಪಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಇರಬೇಕು ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಹಾಗಾದರೆ, ಇಂತಹ ಚರ್ಚೆಗಳು ಬಂದಾಗೆಲ್ಲಾ ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ ವಿಷಯ ಯಾಕೆ ಮೇಲೆ ಬರುತ್ತದೆ?  ಇದರ ರಾಜಕೀಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಮರೆಮಾಚುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚಿತ್ತಾಪುರದಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ ಪಥಸಂಚಲನಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಎರಡೂ ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಈಗಿನ ಸರ್ಕಾರದ ಗೃಹ ಸಚಿವ ಪ್ರಿಯಾಂಕ್ ಖರ್ಗೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೇ ಈ ವಿವಾದ ನಡೆದಿರುವುದು ಮತ್ತಷ್ಟು ರಾಜಕೀಯ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಘ–ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಪ್ರಿಯಾಂಕ್ ಖರ್ಗೆ ಅವರು ಹಿಂದೆ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೂ ಇದೆ. ಈಗ ಅದೇ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಕಾನೂನು ರೂಪ ನೀಡಲು ಸರ್ಕಾರ ಮುಂದಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಇದನ್ನು ‘ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ ಅನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ಕಾನೂನು’ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಸರ್ಕಾರ ಮಾತ್ರ ‘ಕಾನೂನು ಎಲ್ಲ ಸಂಘಟನೆಗಳಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ’ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ನಿಜವಾದ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾತ್ರ ಮಸೂದೆ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ನಂತರ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ನೋಡಿ, ನಿಯಮ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗುತ್ತದೆಯೇ? ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳು, ಜಾತಿ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಸಮಾವೇಶಗಳು, ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ರೈತ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಸಭೆಗಳು—ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಮಾನದಂಡದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರಬೇಕು. ಇಲ್ಲವಾದರೆ, ಕಾನೂನು ‘ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ತಿ ನಿರ್ವಹಣೆ’ಯ ಸಾಧನವಾಗದೆ, ಸರ್ಕಾರದ ರಾಜಕೀಯ ಆಯ್ಕೆಯ ಸಾಧನವಾಗುವ ಅಪಾಯವಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾನೂನಿನ ತೂಕ ಸಂಘಟನೆಯ ಹೆಸರಿನ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲ, ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಸ್ವರೂಪದ ಮೇಲೆ ಇರಬೇಕು.

ಇನ್ನು,  ‘ಜನರಿಗೆ ಅನನುಕೂಲ’ ಎಂಬ ಮಾನದಂಡ ಎಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟ? ಮಸೂದೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಚಟುವಟಿಕೆ ಜನರಿಗೆ ಅನನುಕೂಲ ಉಂಟುಮಾಡಿದರೆ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೂಲ ಧ್ಯೇಯಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ಉಂಟುಮಾಡುವುದಾದರೆ ಅನುಮತಿ ನಿರಾಕರಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಎಂಬ ಅಂಶವೂ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯೇ ಮತ್ತೊಂದು ಅಪಾಯ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ.‘ಅನನುಕೂಲ’ ಎಂದರೆ ಏನು? ಟ್ರಾಫಿಕ್‌ ಸಮಸ್ಯೆಯೇ? ಶಬ್ದ ಮಾಲಿನ್ಯವೇ? ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಂತಿಗೆ ಧಕ್ಕೆವೇ? ಕಾನೂನು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆತಂಕವೇ? ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೇ? ಮಾನದಂಡಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗದಿದ್ದರೆ, ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕಡೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿ ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ನಿರಾಕರಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ತಪ್ಪಿಸಲು ಅನುಮತಿ ಮತ್ತು ನಿರಾಕರಣೆಗೆ ಲಿಖಿತ, ಪೂರ್ವನಿರ್ಧರಿತ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಮಾನದಂಡಗಳು ಅಗತ್ಯ. ಇದು ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ ವಿರುದ್ಧದ ಕಾನೂನು ಆಗಬಾರದು; ಆದರೆ ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಗೂ ವಿನಾಯಿತಿ ಇರಬಾರದು. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಘಟನೆಗೆ ಕಾನೂನಿಗಿಂತ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಾನ ಇರಬಾರದು. ಅದೇ ರೀತಿ, ಯಾವುದೇ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಅದರ ರಾಜಕೀಯ ಅಥವಾ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಗುರುತಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಗುರಿಯಾಗಿಸುವುದೂ ಸರಿಯಲ್ಲ. ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸುವುದಾದರೆ ನಿಯಮ ಪಾಲಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಅದೇ ನಿಯಮ ಇತರ ಸಂಘಟನೆಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸಬೇಕು. ಇದು ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದಿರುವ ಮೂಲಭೂತ ಪರೀಕ್ಷೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘರ್ಷದ ವೇದಿಕೆಯಾಗಬಾರದು. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳ ಬಳಕೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕ್ರಮೇಣ ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಒಂದು ಕಡೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಸಂಘಟನೆಯ ಸ್ವೇಚ್ಛೆಗೆ ಬಿಡಲಾಗದು. ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ, ಸರ್ಕಾರವು ಅನುಮತಿ ನೀಡುವ ಅಥವಾ ನಿರಾಕರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ತನಗೆ ಅಸಮ್ಮತಿ ಇರುವ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಂತೆಯೂ ಆಗಬಾರದು.

ಈ ಎರಡರ ನಡುವಿನ ಸಮತೋಲನವೇ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ನಿಜವಾದ ಪರೀಕ್ಷೆ. ಸರ್ಕಾರ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಬಯಸಿದರೆ, ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಪಾರದರ್ಶಕಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಅನುಮತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸಬೇಕು. ನಿರಾಕರಣೆಗೆ ಕಾರಣವನ್ನು ಲಿಖಿತವಾಗಿ ನೀಡುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಮೇಲ್ಮನವಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಆಡಳಿತದ ರಾಜಕೀಯ ಒಲವು–ವಿರೋಧಕ್ಕೆ ಕಾನೂನು ಬಲಿಯಾಗದಂತೆ ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸಬೇಕು. ಇನ್ನು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ತಿ ಯಾರದ್ದು? ಅದನ್ನು ಯಾರು ಬಳಸಬೇಕು? ಯಾವ ಷರತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬಳಸಬೇಕು? ಮತ್ತು ಆ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಮಿತಿ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಸರ್ಕಾರ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನಬದ್ಧ ಉತ್ತರ ನೀಡಿದರೆ, ಮಸೂದೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ತಿಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಚೌಕಟ್ಟಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಕಾನೂನಿನ ಜಾರಿ… ಸಂಘಟನೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ, ರಾಜಕೀಯ ನಿಲುವು ಅಥವಾ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಅದರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದರೆ, ಇದೇ ಮಸೂದೆ ಮತ್ತೊಂದು ರಾಜಕೀಯ ವಿವಾದದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಈಗ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದದ್ದು ಮಸೂದೆಗೆ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ನೀಡಿರುವ ಅನುಮೋದನೆಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು—ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಅಂತಿಮ ರೂಪ ಏನಾಗಲಿದೆ, ಅನುಮತಿ ನಿರಾಕರಣೆಯ ಮಾನದಂಡಗಳು ಎಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಲಿವೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ರಾಜಕೀಯ ವಿರೋಧಿಗಳಿಗೂ ಇದೇ ಕಾನೂನನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಎನ್ನುವುದಾಗಿದೆ. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು ಎಲ್ಲರದ್ದೂ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣವೂ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಂದೇ ಕಾನೂನು, ಒಂದೇ ಮಾನದಂಡ, ಒಂದೇ ನ್ಯಾಯ ಎಂಬ ತತ್ವದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರಬೇಕು ಎನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನವೇ ಇಲ್ಲ. 

- ಶ್ರೀರಾಜ್‌ ವಕ್ವಾಡಿ 

ಖರ್ಗೆ ವಿರುದ್ಧ ಶುದ್ಧೀಕರಣ : ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನ !

ಎಐಸಿಸಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಖರ್ಗೆ ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭೆಯೊಂದನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ  ‘ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಹವನ’ ನಡೆಸಿರುವ ಘಟನೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ರಾಜಕೀಯ ವಿವಾದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಘಟನೆ ಇದನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ನಡೆಸಿದ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಎಂದು ತನ್ನ ನಡೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆದರೆ, ಖರ್ಗೆ ಅವರ ಜಾತಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡೇ ಈ ಆಚರಣೆ ನಡೆದಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಿಸಿರುವುದರಿಂದ, ಘಟನೆಯ ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದ ನಂತರ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವ ಅಗತ್ಯ ಏಕೆ ಬಂತು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ. ಯಾವುದೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗೆ ಅದರದೇ ಆದ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪದ್ಧತಿಗಳು ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ಆ ಆಚರಣೆಯ ಹಿಂದೆ ಒಬ್ಬ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜಾತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ‘ಅಶುದ್ಧತೆ’ಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವ ಮನೋಭಾವವಿದ್ದರೆ, ಅದು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ಸಾಮಾಜಿಕ ತಾರತಮ್ಯದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂವಿಧಾನ ನೀಡಿದ ಸಮಾನತೆಯ ಮುಂದೆ ಇದು ಎಂಥಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮನೋಭಾವ ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಲೇ ಬೇಕಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಅನುಚ್ಛೇದ 17 ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರದ್ದುಪಡಿಸಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಕಾನೂನು ವಿಧಿಯಲ್ಲ; ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ತಾರತಮ್ಯ ಅನುಭವಿಸಿದ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಭರವಸೆಯಾಗಿದೆ. ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಚಿಂತನೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದವು. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜಾತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅವರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ‘ಶುದ್ಧ–ಅಶುದ್ಧ’ ಎಂಬ ಮಾನದಂಡದಲ್ಲಿ ಅಳೆಯುವ ಯಾವುದೇ ಮನೋಭಾವ ಸಂವಿಧಾನದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಚಾರವೂ ಮುಖ್ಯ. ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ಕೇವಲ ದೇವಸ್ಥಾನ ಪ್ರವೇಶ ನಿರಾಕರಣೆ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ತಾರತಮ್ಯ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ.

ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಪರ್ಶ, ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನೇ ‘ಅಶುದ್ಧತೆ’ಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವ ಮನೋಭಾವವೇ ಅದರ ಮೂಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂತಹ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ‘ಒಂದು ಹೋಮ ಮಾಡಿದರು’ ಎಂಬ ಸರಳ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಲಾಗದು. ಇನ್ನು, ಇಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿಯ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣವೂ ಗಮನಾರ್ಹ.  ಘಟನೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಿಜೆಪಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪಕ್ಷ ಹೇಳಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಜೆ.ಪಿ. ನಡ್ಡಾ ಕೂಡ ಇಂತಹ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಖಂಡಿಸಿ ತನಿಖೆಯ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ನಿಲುವು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಘಟನೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಜೆಪಿ ಅಥವಾ ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೃತ್ಯವೆಂದು ತಕ್ಷಣ ತೀರ್ಮಾನಿಸುವ ಬದಲು, ಯಾರು ಈ ಆಚರಣೆ ನಡೆಸಿದರು, ಏಕೆ ನಡೆಸಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಉದ್ದೇಶವೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ತನಿಖೆಯಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಬೇಕು.

ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇಂತಹದ್ದೊಂದು ಹೇಯ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದು, ಬಿಜೆಪಿಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರ ಇರುವ ಸಂಘಟನೆ ಎನ್ನುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಾಂಶ. ಇನ್ನು, ಆ ಸಂಘಟನೆ, ನಮಗೂ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿರುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆಹರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಸಂಘಟನೆಯ ನೈಜ ಉದ್ದೇಶವೇನು, ಯಾವುದೇ ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ಉದ್ದೇಶವಿತ್ತೇ ಮತ್ತು ಖರ್ಗೆ ಅವರ ಜಾತಿಯೇ ಈ ಆಚರಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತೇ ಎಂಬುದನ್ನು ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಿದೆ. ಇನ್ನು, ಧರ್ಮದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವೂ ಇರಲಿ, ಮಾನವ ಗೌರವವೂ ಇರಲಿ. ಭಾರತ ಧರ್ಮನಿರಪೇಕ್ಷ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ತಮ್ಮ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿದೆ. ಆದರೆ ಆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬದುಕಿನ ಗೌರವವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಡಬಾರದು. ‘ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವುದು’ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೂ, ಶುದ್ಧೀಕರಣದ ಅಗತ್ಯ ಏಕೆ ಬಂತು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ಒಂದು ವಿಚಾರ; ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜಾತಿ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುರುತನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅವರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅಶುದ್ಧವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ವಿಚಾರ. ಈ ಎರಡನ್ನೂ ಒಂದೇ ಎಂದು  ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಅಪಾಯಕಾರಿ.

ಖರ್ಗೆ ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಕರಣದ ಮಹತ್ವ ಅವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಅಥವಾ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕನೊಬ್ಬನಿಗೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಅನುಭವ ಎದುರಾದರೂ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಈ ಘಟನೆ ‘ಖರ್ಗೆ ವಿರುದ್ಧ ಬಿಜೆಪಿ’ ಎಂಬ ರಾಜಕೀಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನೋಡಬಾರದು. ಇದು ‘ಸಂವಿಧಾನದ ಸಮಾನತೆ ವಿರುದ್ಧ ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮನೋಭಾವ’ ಎಂಬ ವಿಶಾಲ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿ ನೋಡಬೇಕಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಘಟನೆಯ ಕುರಿತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸತ್ಯ ಹೊರಬರುವ ಮುನ್ನ ರಾಜಕೀಯ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಅಂತಿಮ ಸತ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದೂ ಸರಿಯಲ್ಲ. ತನಿಖೆಯ ಮೂಲಕ ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಭ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಬೇಕು. ಆದರೆ ತನಿಖೆ ನಡೆಯಬೇಕು ಎನ್ನುವುದೇ ಇಂತಹ ಘಟನೆಗಳ ಗಂಭೀರತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಕಾರಣವಾಗಬಾರದು. ಕೊನೆಗೆ ಮೂಡುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಏನೆಂದರೇ, ಅಂಬೇಡ್ಕರ್‌ರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಯಾಕೆ ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ!? ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದು ದಶಕಗಳು ಕಳೆದಿವೆ. ದೇಶ ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟಿದೆ. ಆದರೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಜಾತಿಯ ಹಳೆಯ ನೆರಳು ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಾಯವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಂತಹ ಆರೋಪಗಳು ನೆನಪಿಸುತ್ತವೆ.

ಸಂವಿಧಾನ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಆದರೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆ ಕೇವಲ ಕಾನೂನಿನಿಂದ ಬರುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ಜನರ ಮನೋಭಾವ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಕಾನೂನು ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ‘ಶುದ್ಧ’ ಮತ್ತು ‘ಅಶುದ್ಧ’ ಎಂದು ನೋಡುವ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಗೃತಿ ಅಗತ್ಯ. ಹೀಗಾಗಿ ಹಲ್ದ್ವಾನಿ ಘಟನೆಯ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆ ಕುರಿತು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ತನಿಖೆ ನಡೆಯಬೇಕು. ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರು ಯಾರೇ ಆಗಿದ್ದರೂ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಎದುರಿಸಬೇಕು. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಇಂತಹ ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯದಂತೆ ಸಮಾಜ ತನ್ನೊಳಗಿನ ಜಾತಿ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಬೇಕು. ಧರ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಬಾರದು. ರಾಜಕೀಯದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಘಟನೆಯನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ಸಂವಿಧಾನದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆಯ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಬೇಕು. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಇದು ಕೇವಲ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಖರ್ಗೆಯವರ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನಿಗೂ ಸಿಗಬೇಕಾದ ಗೌರವ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ನೀಡಿದ ಸಂವಿಧಾನಿಕ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಮನುಷ್ಯನಾಗಿ ಗೌರವಿಸುವುದೇ ಅಂತಿಮ ಮಾನದಂಡವಾಗಬೇಕಿದೆ. 

̲ ಶ್ರೀರಾಜ್‌ ವಕ್ವಾಡಿ 

ಮೋದಿ ವರ್ಚಸ್ಸಿಗೆ ಸವಾಲೇ? ಯುವ ಭಾರತದ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ರಾಜಕೀಯ

 “ಯುವಕರ ಜನಪ್ರಿಯ ನಾಯಕ ಯಾರು?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಅವರಿಗೆ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಂಬಲ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ‘Mood of India 2026’ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಈಗ ರಾಜಕೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಗ್ರಾಸವಾಗಿದೆ. Poll Tracker ಹೆಸರಿನ ಸಂಸ್ಥೆ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಗೆ 4,35,451 ಮಂದಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದು, ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಗೆ ಶೇ. 58 ಪ್ರತಿಶತ ಮತ್ತು ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಗೆ 36 ಪ್ರತಿಶತ, ಇತರರಿಗೆ ಶೇ.6 ರಷ್ಟು ಮಂದಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.ನೋಡಿ, ಈ ಚರ್ಚೆಯ ರಾಜಕೀಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಲಾಗದು. ಯಾಕೆಂದರೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಫಲಿತಾಂಶದ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲ. ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ “ನಾಯಕನ ವರ್ಚಸ್ಸು” ಮತ್ತು “ಜನರ ನೈಜ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತದೆ. 

ಪ್ರಧಾನಿ, ಮೋದಿ ಅವರ ‘ಅಜೇಯ’ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವರ್ಚಸ್ಸಿಗೆ ಬಿರುಕು? 2014ರಿಂದ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವೇ ಬಿಜೆಪಿಯ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ರಾಜಕೀಯ ಬಂಡವಾಳವಾಗಿತ್ತು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ, ಬಲಿಷ್ಠ ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ಹಿಂದುತ್ವ—ಈ ನಾಲ್ಕು ಅಂಶಗಳ ಸುತ್ತ ಮೋದಿ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ 2024ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸಿದವು. ಬಿಜೆಪಿಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ಬಹುಮತ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಮೈತ್ರಿ ಪಕ್ಷಗಳ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಇದು “ಮೋದಿ ಎಂದರೆ ಗೆಲುವು” ಎಂಬ ರಾಜಕೀಯ ಸಮೀಕರಣದ ಮೇಲೆ ಮೊದಲ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮೂಡಿಸಿತು.

ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಉದ್ಯೋಗ, ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ, ಶಿಕ್ಷಣದ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಅಂದರೆ, ಚುನಾವಣಾ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಘೋಷಣೆಗಳಿಗಿಂತ “ನನ್ನ ಭವಿಷ್ಯ ಏನು?” ಎಂಬ ಯುವ ಮತದಾರನ ಪ್ರಶ್ನೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ. NEET ವಿವಾದ: ಯುವ ಮತದಾರನ ನೇರ ಅನುಭವವೂ ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತಿದೆ. ನೋಡಿ ಈ ವಿದ್ಯಾಮಾನದಲ್ಲಿ NEET ವಿವಾದದಂತಹ ವಿಷಯಗಳು ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿವೆ. ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಕ್ರಮ, ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ಸೋರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲಿನ ವಿಶ್ವಾಸದ ಕುಸಿತ ಯುವಜನರ ರಾಜಕೀಯ ಮನೋಭಾವದ ಮೇಲೆ ನೇರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದ NEET ಅಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘರ್ಷದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳಾಗಿವೆ.

ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ, ಪರೀಕ್ಷಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಅಕ್ರಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ಇದು ಕೇವಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್-ಬಿಜೆಪಿ ನಡುವಿನ ರಾಜಕೀಯ ಘರ್ಷಣೆಯಲ್ಲ. ಒಬ್ಬ ಯುವಕ ಅಥವಾ ಯುವತಿ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ತಯಾರಿ ನಡೆಸಿ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿ, ಕೊನೆಗೆ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯೇ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹವಾದರೆ, ಆ ಅನುಭವ ನೇರವಾಗಿ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಈ ಅಸಮಾಧಾನಕ್ಕೆ ಧ್ವನಿಯಾಗಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಪುನರ್‌ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು, ರಾಮ ಮಂದಿರದ ವಿವಾದ.

ರಾಮ ಮಂದಿರವು ಕಳೆದ ದಶಕದ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈಗ ಮಂದಿರದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿನ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಅಥವಾ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಬಂಧಿತ ಅಕ್ರಮಗಳ ಕುರಿತು ಆರೋಪಗಳು ಕೇಳಿಬಂದಾಗ, ಅದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ವಿಷಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಷಯ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರಬೇಕು. “ರಾಮ ಮಂದಿರದ ದೇಣಿಗೆ ಕಳ್ಳತನದ ಪ್ರಕರಣದ ಆರೋಪ/ವಿವಾದದ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವವನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದಾರೆ. ತನಿಖೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಸತ್ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿಯೂ ನೀಟ್‌ ಅಕ್ರಮದ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಸಂಸತ್‌ ಚಲೋ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ವೇಳೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ದಾಳಿ ಮತ್ತು ರಾಮ ಮಂದಿರದ ದೇಣಿಗೆ ಕಳ್ಳತನದ ವಿಷಯವೂ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಾಗಿದೆ.  ಹಿಂದೆ “ಮಂದಿರ”ವೇ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಈಗ “ಮಂದಿರದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹಣಕಾಸಿನ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಎಲ್ಲಿದೆ?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದುರಾಗುತ್ತಿದೆ. ಭಾವನೆಯ ರಾಜಕಾರಣದಿಂದ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವದ ರಾಜಕಾರಣದತ್ತ ಚರ್ಚೆ ತಿರುಗಿದರೆ, ಅದು ಬಿಜೆಪಿಗೆ ಸವಾಲಾಗಬಹುದು. ಇನ್ನು, ಹಣದುಬ್ಬರ.

ಯುವ ಮತದಾರನ ರಾಜಕೀಯ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಕೇವಲ ನಿರುದ್ಯೋಗದಿಂದ ಅಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಬಾಡಿಗೆ, ಆಹಾರ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ಪ್ರಯಾಣ, ಮನೆ ಖರೀದಿ—ಪ್ರತಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಕುಟುಂಬದ ಖರ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಸರ್ಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಯ ಪರಿಣಾಮ ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕನಾಗಿ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಪದೇಪದೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟವನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆಯ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ತರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.“ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಏನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ?” ಎಂಬುದಕ್ಕಿಂತ “ಅವರು ಯಾರ ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಹುಡುಕುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ಇನ್ನು, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ. ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಉಂಟಾದಾಗ ಭಾರತದ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ, ತೈಲ ಬೆಲೆ, ಭಾರತೀಯ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಲುವು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. 

2026ರಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರದ ವಿದೇಶಾಂಗ ನಿಲುವನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯ ರಾಜಕೀಯ ಸವಾಲು ಏನೆಂದರೆ, ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯಂತಹ ಸಂಕೀರ್ಣ ವಿಷಯವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತದಾರನ ದಿನನಿತ್ಯದ ಬದುಕಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವುದು.“ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಲುವಿನಿಂದ ನನ್ನ ಉದ್ಯೋಗ, ಇಂಧನ ಬೆಲೆ ಅಥವಾ ಕುಟುಂಬದ ಆದಾಯಕ್ಕೆ ಏನು ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಯಿತು?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉತ್ತರ ಆತಂಕಕಾರಿಗಿ ಮತದಾರನ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಮಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅದು ಚುನಾವಣಾ ವಿಷಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು, ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ರಾಜಕೀಯ ಪಾತ್ರ. 2024ರ ನಂತರ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಾನ ಲೋಕಸಭೆಯ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ ಎಂಬುದು.

ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲ. ಇದು ಅವರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಂಸದೀಯ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. NEET ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪರವಾಗಿ ಅವರು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೂ, ಹೊರಗೆಯೂ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದ್ದಾರೆ.  ಅಂದರೆ, ರಾಜಕೀಯ ಸಮೀಕರಣ ಈಗ ಹೀಗಾಗಿದೆ.  ಮೋದಿ — ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ.  ರಾಹುಲ್ ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಮುಖವಾಗಿ ಈಗ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಯುವ ಮತದಾರನಿಗೆ ಈ ಎರಡರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಚಿತ್ರಣ ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಕವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಮುಂದಿನ ರಾಜಕೀಯದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯಿಂದಲೇ ಚುನಾವಣೆಯ ಫಲಿತಾಂಶ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಯುವಕರಲ್ಲಿ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಈ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಹೇಳಿದ್ದರೂ, ಅದನ್ನು ನೇರವಾಗಿ “ಮುಂದಿನ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ” ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. 

ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವಾರು ರಾಜಕೀಯ, ಜಾತಿ-ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮೀಕರಣ, ಮೈತ್ರಿಗಳು, ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ, ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ, ಮತದಾನದ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಷಯಗಳು—ಎಲ್ಲವೂ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ನಿಜವಾದ ಮಹತ್ವ “ರಾಹುಲ್ ಗೆದ್ದರು, ಮೋದಿ ಸೋತರು” ಎಂಬ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೇ, “ಮೋದಿ ಬದಲಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಪರ್ಯಾಯವನ್ನು ಯುವಜನತೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದೆ. ಹಾಗಾದ್ರೆ, 2029ಕ್ಕೆ ಇದರ ಅರ್ಥವೇನು? 2029ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ ತುಸು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಚುನಾವಣಾ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ನೋಡುವುದು ತಪ್ಪು. ಆದರೆ ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮುಂದುವರಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ದೊಡ್ಡದಾಗಬಹುದು. ಉದ್ಯೋಗ + ಶಿಕ್ಷಣ + ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಕ್ರಮ + ಹಣದುಬ್ಬರ + ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವ + ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ.ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಯುವಜನರ ಬದುಕಿನೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಬಲ್ಲರೇ ? ಮತ್ತು ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಿಜೆಪಿಯು ತನ್ನ ರಾಜಕೀಯ ಕಥನವನ್ನು ಕೇವಲ ಮೋದಿ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವರ್ಚಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸದೆ, ಯುವಕರ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸ ವಿಶ್ವಾಸ ಮೂಡಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಬಲ್ಲದೇ? ಇದು ಮುಂದಿನ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಲಿದೆ. ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯ ರಾಜಕೀಯ ವರ್ಚಸ್ಸು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಏರುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅದರ ಕಾರಣ ಕೇವಲ ಅವರ ಭಾಷಣಗಳಲ್ಲ.

ಅವರು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕನಾಗಿ ಯುವಕರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು—NEET ಅಕ್ರಮದಿಂದ ಉದ್ಯೋಗದವರೆಗೆ, ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ಹಣದುಬ್ಬರದವರೆಗೆ—ನಿರಂತರವಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆಯ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ತರುತ್ತಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಅದರ ಒಂದು ಭಾಗ ಇರಬಹುದು. ಮೋದಿಯವರ ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿ ಇನ್ನೂ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದು. ಬಿಜೆಪಿಯ ಸಂಘಟನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಚುನಾವಣಾ ತಂತ್ರ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯದ ಮೇಲಿನ ಹಿಡಿತ ಕೈ ತಪ್ಪಿದೆ ಎಂದು ಈಗಲೇ ಹೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.  ಆದರೆ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಅಜೇಯ ನಾಯಕ ಎಂಬ ಚಿತ್ರಣಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಬಿರುಕು ಮೂಡುವುದು ಚುನಾವಣೆಯ ಸೋಲಿನಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಜನರು ಪರ್ಯಾಯ ನಾಯಕನನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗಲೂ ಅದು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನವೇ ಇಲ್ಲ.

-ಶ್ರೀರಾಜ್‌ ವಕ್ವಾಡಿ