ಬಿಜೆಪಿ-ಜೆಡಿಎಸ್ ಮೈತ್ರಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ವಿರೋಧಿ ಮತಗಳ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ರಾಜಕೀಯ ಮೈತ್ರಿಯೇ?

ಬಿಜೆಪಿ-ಜೆಡಿಎಸ್ ಮೈತ್ರಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ವಿರೋಧಿ ಮತಗಳ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ರಾಜಕೀಯ ಮೈತ್ರಿಯೇ? ಅಥವಾ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪರ್ಯಾಯ ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ರಾಜಕಾರಣವೇ? ಲಿಂಗಸುಗೂರಿನಿಂದ ಬಳ್ಳಾರಿವರೆಗಿನ ಬಿಜೆಪಿ ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ತಂದಿದೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಬಳ್ಳಾರಿವರೆಗೆ ನಡೆದ ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ತಿರುವು ತಂದಿತ್ತು. ಆಗ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಆ ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನೊಳಗಿನ ಒಗ್ಗಟ್ಟನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು. ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಉತ್ಸಾಹ ಮೂಡಿಸಿತು. ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ವೇದಿಕೆಯಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆ ರಾಜಕೀಯ ಚಳವಳಿಯ ಪರಿಣಾಮ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಅಧಿಕಾರದ ದಾರಿ ಸುಗಮವಾಯಿತು. ಆದರೆ, ಲಿಂಗಸುಗೂರಿನಿಂದ ಬಳ್ಳಾರಿವರೆಗೆ ನಡೆದ ಬಿಜೆಪಿ ಪಾದಯಾತ್ರೆಯ ಚಿತ್ರಣ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. 

ಬಿಜೆಪಿಯ ಈ ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಬಿಜೆಪಿ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆಯೋ, ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಉತ್ಸಾಹ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆಯೋ ಎಂಬುದನ್ನು ಮುಂದಿನ ರಾಜಕೀಯವೇ ನಿರ್ಧರಿಸಲಿದೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ಸಂಗತಿ ಮಾತ್ರ ಈಗಾಗಲೇ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ: ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಬಿಜೆಪಿ-ಜೆಡಿಎಸ್ ಮೈತ್ರಿಯ ಒಳಗಿನ ಬಿರುಕುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುವುದಕ್ಕಿಂತ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದೆ. ಗಮನಿಸಿ, ಹೋರಾಟ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ವಿರುದ್ಧವೇ, ಮೈತ್ರಿಯೊಳಗಿನ ಪೈಪೋಟಿಯೇ? ಬಿಜೆಪಿ-ಜೆಡಿಎಸ್ ಮೈತ್ರಿಯ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ವಿರುದ್ಧದ ಮತ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವುದು. ಚುನಾವಣಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ತಂತ್ರವಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಚುನಾವಣೆ ಮುಗಿದ ನಂತರದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಮೈತ್ರಿಯ ಸ್ವರೂಪ ಏನು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉತ್ತರ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಇದು ಕೇವಲ ಚುನಾವಣಾ ಮೈತ್ರಿಯೇ? ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಜಕೀಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲೂ ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕೇ? ಯಾರು ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಯಾರು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು? ಮೈತ್ರಿಯ ದೊಡ್ಡಣ್ಣ ಯಾರು? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಲ್ಲೇ ಬಿಜೆಪಿ-ಜೆಡಿಎಸ್ ಸಂಬಂಧದ ಮೂಲ ಸಂಘರ್ಷ ಅಡಗಿದೆ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್-ಜೆಡಿಎಸ್ 2018ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಿದಾಗ ಮೈತ್ರಿಯ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ನಾಯಕತ್ವದ ನಡುವೆಯೇ ಅಂತರವಿತ್ತು. ತಳಮಟ್ಟದಲ್ಲೂ ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ನಡುವೆ ಹಳೆಯ ಸಂಘರ್ಷ ಮುಂದುವರಿದಿತ್ತು. ಬಿಜೆಪಿ-ಜೆಡಿಎಸ್ ಸಂಬಂಧದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಅಷ್ಟೊಂದು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿಲ್ಲ. ಹಲವು ಕಡೆ ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಚುನಾವಣಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಆದರೇ, ಸಮಸ್ಯೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ನಾಯಕತ್ವದ ಅಧಿಕಾರ ಪೈಪೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸ್ಥಾನ, ಪಕ್ಷದ ಭವಿಷ್ಯದ ನಾಯಕತ್ವ, ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಯಾರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಇರಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮೈತ್ರಿಯೊಳಗಿನ ಅಸಮಾಧಾನದ ಮೂಲವಾಗಿವೆ. ಗಮನಿಸಿ, ನಾಗೇಂದ್ರ ರಾಜೀನಾಮೆಯ ನಂತರ ಪಾದಯಾತ್ರೆಯ ಅರ್ಥವೇನು? ಮಹರ್ಷಿ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಗಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಣಕಾಸು ಅಕ್ರಮದ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬಿಜೆಪಿ-ಜೆಡಿಎಸ್ ವಿಧಾನಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿದ್ದವು. ಸಚಿವ ಬಿ. ನಾಗೇಂದ್ರ ಅವರ ರಾಜೀನಾಮೆಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು.  ನಾಗೇಂದ್ರ ರಾಜೀನಾಮೆ ಕೂಡಾ ನೀಡಿದರು. ಹಾಗಿದ್ದರೆ, ಅದೇ ವಿಚಾರವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಪಾದಯಾತ್ರೆ ನಡೆಸುವ ಅಗತ್ಯವೇನು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಹಜ. ಇದನ್ನೇ ಜೆಡಿಎಸ್ ನಾಯಕ ಹೆಚ್.ಡಿ. ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಿಜೆಪಿಯೊಳಗೆಯೂ ಇದೇ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ರಾಜಕೀಯ ವಲಯದ ಚರ್ಚೆ. ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಸಂಗತಿ ಎಂದರೆ ಒಂದು ಹೋರಾಟದ ರಾಜಕೀಯ ಗುರಿ ಸಾಧನೆಯಾದ ನಂತರವೂ ಹೋರಾಟ ಮುಂದುವರಿದರೆ, ಅದರ ಉದ್ದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಿಸುವುದು ಸಹಜ. ಅದು ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟವೇ ? ಅಥವಾ ಪಕ್ಷದೊಳಗಿನ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಹೋರಾಟವೇ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಬಿಜೆಪಿ ರಾಜ್ಯ ನಾಯಕತ್ವದಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಉತ್ತರ ಇನ್ನೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ದೂರ ಉಳಿದದ್ದು ಸಣ್ಣ ಸಂಗತಿಯಲ್ಲ. ಬಿಜೆಪಿ-ಜೆಡಿಎಸ್ ಮೈತ್ರಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳ ನಾಯಕರು ಹೇಳುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಮೈತ್ರಿಯ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕ ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಪಾದಯಾತ್ರೆಯಿಂದ ದೂರ ಉಳಿದಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ.  ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪಾದಯಾತ್ರೆಗೆ ಗೈರಾಗುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ.

ಮೈತ್ರಿ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಮತ್ತೊಂದು ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕನನ್ನು ವಿಶ್ವಾಸಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆಯೇ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ. ರಾಜಕೀಯ ಮೈತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಸಮನ್ವಯ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರ ಹಂಚಿಕೆ ಅಲ್ಲ. ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟ, ಜನರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ವಿಧಾನಮಂಡಲದ ಒಳಗಿನ ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ಬೀದಿಯ ಹೋರಾಟ—ಇವೆಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಕನಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟದ ರಾಜಕೀಯ ಸಮಾಲೋಚನೆ ಅಗತ್ಯ. ಅದು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಮೈತ್ರಿ ಕೇವಲ ಚುನಾವಣಾ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು, ವಿ. ಸೋಮಣ್ಣ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡುವ ಸಂದೇಶವೇನು ? ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ವಿ. ಸೋಮಣ್ಣ ಅವರು ಪಾದಯಾತ್ರೆಯ ಕುರಿತು ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿರುವುದು ಇನ್ನೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆಳವಣಿಗೆ. ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಷದ ರಾಜ್ಯಾಧ್ಯಕ್ಷರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಪಾದಯಾತ್ರೆಯ ಕುರಿತು ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವರೊಬ್ಬರು "ತಮಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಕೇವಲ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಸಮಾಧಾನದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದು ಬಿಜೆಪಿ ಒಳಗಿನ ಸಂವಹನದ ಕೊರತೆ, ನಾಯಕತ್ವದ ಮೇಲಿನ ಅಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯ ಬಿಜೆಪಿಯಲ್ಲಿ ನಾಯಕತ್ವ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಂತರವೂ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರನ್ನು ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಇದರಿಂದ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು, ಪಾದಯಾತ್ರೆ: ಬಿಜೆಪಿಯ ಶಕ್ತಿಪ್ರದರ್ಶನವೋ, ವಿಜಯೇಂದ್ರರ ನಾಯಕತ್ವ ಪರೀಕ್ಷೆಯೋ? ರಾಜ್ಯ ಬಿಜೆಪಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬಿ.ವೈ. ವಿಜಯೇಂದ್ರ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಕೇವಲ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟವಲ್ಲ. ಅದು ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದ ಪರೀಕ್ಷೆಯೂ ಹೌದು. ರಾಜ್ಯ ಬಿಜೆಪಿಯೊಳಗೆ ತಮ್ಮ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯ ಅವರಿಗಿದೆ. ಹಿರಿಯ ನಾಯಕರ ಒಂದು ವರ್ಗ, ಸಂಸದರು ಹಾಗೂ ಪಕ್ಷದ ವಿವಿಧ ಬಣಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಸುತ್ತ ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಸವಾಲು ಅವರ ಮುಂದಿದೆ. ಜೆಡಿಎಸ್‌ನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ತನ್ನ ಸಂಘಟನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮೈತ್ರಿಯೊಳಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಆತಂಕ ಇರಬಹುದು.

ಹೀಗಾಗಿ ಪಾದಯಾತ್ರೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯೂ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ವಿರುದ್ಧದ ಹೆಜ್ಜೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಮೈತ್ರಿಯೊಳಗಿನ ನಾಯಕತ್ವದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಹೆಜ್ಜೆಯೂ ಆಗುತ್ತದೆ. ಬಿಡದಿ ಟೌನ್‌ಶಿಪ್ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲೂ ಬಿಜೆಪಿ ಮತ್ತು ಜೆಡಿಎಸ್ ನಡುವೆ ಪಾದಯಾತ್ರೆ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಎದುರಾಗಿತ್ತು. ಬಿಜೆಪಿ ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಘೋಷಿಸಿದ ನಂತರ ಜೆಡಿಎಸ್ ತನ್ನದೇ ಪಾದಯಾತ್ರೆಯ ದಿನಾಂಕ ಪ್ರಕಟಿಸಿತ್ತು. ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಮಾಲೋಚನೆಯ ಕೊರತೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದವು. ಕೊನೆಗೆ ಜೆಡಿಎಸ್ ನಡೆಸಿದ ಪಾದಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ನಾಯಕರು ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು. ಆದರೆ ವಿಜಯೇಂದ್ರ ದೂರ ಉಳಿದರು. ಮುಡಾ ಪ್ರಕರಣದ ವಿಚಾರದಲ್ಲೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು. ಬಿಜೆಪಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಮೈಸೂರಿನವರೆಗೆ ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಘೋಷಿಸಿದಾಗ ಜೆಡಿಎಸ್ ಜೊತೆಗಿನ ಸಮನ್ವಯದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದುರಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ಬಂದವು. ಅಂದರೆ ಸಮಸ್ಯೆ ಪಾದಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲ. ಸಮಸ್ಯೆ ಯಾರು ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದೆ.  ಚುನಾವಣಾ ಮೈತ್ರಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಮೈತ್ರಿ ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ.  ಬಿಜೆಪಿಯ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕರ ಒಂದು ವಾದವನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಜೆಡಿಎಸ್ ಜೊತೆಗಿನ ಮೈತ್ರಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಚುನಾವಣಾ ಮೈತ್ರಿ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ವಿರೋಧಿ ಮತಗಳು ವಿಭಜನೆಯಾಗದಂತೆ ತಡೆಯುವ ಚುನಾವಣಾ ಗಣಿತ. ಹೀಗಿರುವಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂಘಟನಾ ಹೋರಾಟದಲ್ಲೂ ಜೆಡಿಎಸ್ ಅನ್ನು ವಿಶ್ವಾಸಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಸರಿಯಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಆ ವಾದ. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ ಸತ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಕ್ಷಕ್ಕೂ ತನ್ನದೇ ಸಂಘಟನೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕಿದೆ. ತನ್ನದೇ ರಾಜಕೀಯ ಅಜೆಂಡಾ ಇರಬೇಕು. ಮೈತ್ರಿ ಎಂದರೆ ಪಕ್ಷಗಳ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕುವುದು ಅಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಇದೆ. ಒಂದು ಪಕ್ಷದ ಜೊತೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಅದೇ ಪಕ್ಷವನ್ನು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದರೆ ಆ ಮೈತ್ರಿ ಎಷ್ಟು ದಿನ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ? ಇದು ಬಿಜೆಪಿ-ಜೆಡಿಎಸ್ ಸಂಬಂಧದ ಮೂಲ ದ್ವಂದ್ವ. ಇನ್ನು, ದೆಹಲಿಗೆ ಜೆಡಿಎಸ್ ಬೇಕು; ರಾಜ್ಯ ಬಿಜೆಪಿಗೆ ಬೇಡವೇ? ಬಿಜೆಪಿ ಕೇಂದ್ರ ನಾಯಕತ್ವಕ್ಕೆ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಜೆಡಿಎಸ್ ಜೊತೆಗಿನ ಮೈತ್ರಿ ಅಗತ್ಯ ಎಂಬ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ವಿರುದ್ಧದ ಚುನಾವಣಾ ಸಮೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುವುದು ಅಪಾಯಕಾರಿಯೆಂಬ ಅರಿವು ದೆಹಲಿಯ ನಾಯಕರಲ್ಲಿದೆ ಆದರೆ ರಾಜ್ಯ ಬಿಜೆಪಿಯ ಕೆಲವು ನಾಯಕರಿಗೆ ಇದೇ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ನಾಯಕತ್ವದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗುತ್ತವೆ. "ಜೆಡಿಎಸ್ ಜೊತೆ  ಬಿಜೆಪಿ ಇದ್ದರೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ವಿರುದ್ಧದ ಮತಗಳು ಒಗ್ಗೂಡುತ್ತವೆ." ರಾಜ್ಯ ಬಿಜೆಪಿಯ ಕೆಲವು ನಾಯಕರ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಇಲ್ಲಿ ಇದೆ. "ಜೆಡಿಎಸ್‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಜಾಗ ಕೊಟ್ಟರೆ ಬಿಜೆಪಿಯ ಸ್ವಂತ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಬಹುದು." ಎಂಬ ಆತಂಕ ವಿಜಯೇಂದ್ರ ಅಂತಹ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಇದೆ.  ಈ ಎರಡು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷವೇ ಮೈತ್ರಿಯ ಒಳಗಿನ ಬಿರುಕುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನವೇ ಇಲ್ಲ. 2006ರ ಪಾಠ ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ. 2006ರಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ-ಜೆಡಿಎಸ್ ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಅಧಿಕಾರದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು. ಆಗ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ಇಂದಿನಷ್ಟು ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎಸ್. ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾಗಿ ಬಲಿಷ್ಠ ನಾಯಕನಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ್ದರು. ಜೆಡಿಎಸ್ ಜೊತೆಗಿನ ಅಧಿಕಾರ ಹಂಚಿಕೆ ಕುರಿತು ಕೇಂದ್ರ ನಾಯಕತ್ವದೊಳಗೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದರೂ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಕೀಯ ವಾಸ್ತವಿಕತೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಿತು. ಇಂದು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಈಗ ಬಿಜೆಪಿ ಕೇಂದ್ರ ನಾಯಕತ್ವ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲವಾಗಿದೆ.

ಜೆಡಿಎಸ್ ಜೊತೆಗಿನ ಮೈತ್ರಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ರಾಜಕೀಯ ಆಸಕ್ತಿ ದೆಹಲಿಗೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ರಾಜ್ಯ ಬಿಜೆಪಿಯಲ್ಲಿ ನಾಯಕತ್ವದ ಹೊಸ ಸಮೀಕರಣ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ 2006ರಂತೆ ರಾಜ್ಯ ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ನಾಯಕತ್ವದ ನಡುವೆ ಅಧಿಕಾರದ ಸಮೀಕರಣವೊಂದು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಳ್ಳಿಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇನ್ನು, ಈ ಬಿರುಕು ಯಾರಿಗೆ ಲಾಭ? ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಬಿಜೆಪಿ-ಜೆಡಿಎಸ್ ನಡುವಿನ ಬಿರುಕು ಗಾಢವಾದರೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಲಾಭವಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆ ಜನರಿಗೆ ಏನು ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಾಂಶ.  ವಾಲ್ಮೀಕಿ ನಿಗಮದ ಹಣಕಾಸು ಅಕ್ರಮ, ಮುಡಾ ವಿವಾದ, ನಿರುದ್ಯೋಗ, ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ, ರೈತರ ಸಂಕಷ್ಟ, ದಲಿತರ ಮೇಲಿನ ದೌರ್ಜನ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು—ಇಂತಹ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ರಾಜ್ಯದ ಜನರ ಬದುಕಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವು. ಆದರೆ ಮೈತ್ರಿಯ ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆ ಕ್ರಮೇಣ ಯಾರು ಯಾರ ಜೊತೆ ನಿಂತರು, ಯಾರು ಯಾರನ್ನು ವಿಶ್ವಾಸಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ, ಯಾರು ಪಾದಯಾತ್ರೆ ನಡೆಸಿದರು, ಯಾರು ಗೈರಾದರು ಎಂಬ ನಾಯಕತ್ವದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಜನತಾಂತ್ರಿಕ ರಾಜಕೀಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಆತಂಕಕಾರಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ. ಜನರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗಿಂತ ಅಧಿಕಾರದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ದೊಡ್ಡದಾಗುವಾಗ ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಹೋರಾಟದ ರೂಪ. ಜನರ ನಡುವೆ ಹೋಗುವುದು, ಅವರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಆಲಿಸುವುದು, ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದು—ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸಾಧನವಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಪಾದಯಾತ್ರೆಯ ಉದ್ದೇಶವೇ ಪಕ್ಷದೊಳಗಿನ ನಾಯಕತ್ವ ಸ್ಥಾಪನೆ ಅಥವಾ ಮೈತ್ರಿಯೊಳಗಿನ ಶಕ್ತಿಪ್ರದರ್ಶನವಾದರೆ ಅದರ ರಾಜಕೀಯ ಅರ್ಥ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಜನರ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಅಧಿಕಾರದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.  ಬಿಜೆಪಿ ಮತ್ತು ಜೆಡಿಎಸ್ ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿರುವ ಕೆಲವು ರಾಜಕೀಯ ಕಾರಣಗಳಿವೆ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ವಿರುದ್ಧದ ಚುನಾವಣಾ ಸಮೀಕರಣ, ಮತಗಳ ವರ್ಗಾವಣೆ, ಕ್ಷೇತ್ರವಾರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇರಲು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತವೆ.  ಆದರೆ ಮೈತ್ರಿ ಕೇವಲ ಚುನಾವಣಾ ಗಣಿತದಿಂದ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ, ನಿರಂತರ ಸಂವಾದ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಅಧಿಕಾರ ಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ ಸಾಮಾನ್ಯ ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳ ಕೊರತೆ ಮುಂದುವರಿದರೆ ಮೈತ್ರಿ ಹೊರಗೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಒಳಗೆ ದುರ್ಬಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಿಜೆಪಿ-ಜೆಡಿಎಸ್ ದೋಸ್ತಿ ಈಗ ಎರಡು ಪಕ್ಷಗಳ ಮೈತ್ರಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಅದು ಕೇಂದ್ರ ಬಿಜೆಪಿ ನಾಯಕತ್ವದ ರಾಜಕೀಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ, ರಾಜ್ಯ ಬಿಜೆಪಿ ನಾಯಕತ್ವದ ಸ್ವಂತ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಆಸೆ ಮತ್ತು ಜೆಡಿಎಸ್‌ನ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಹೋರಾಟ—ಈ ಮೂರರ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷದ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.  ಆ ಸಂಘರ್ಷ ಎಷ್ಟು ಕಾಲ ಮುಚ್ಚಿಡಬಹುದು ಎಂಬುದೇ ಮುಂದಿನ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಪಾದಯಾತ್ರೆಯ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು ಬಳ್ಳಾರಿಯತ್ತ ಸಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಅದರ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿ ಬಿಜೆಪಿ-ಜೆಡಿಎಸ್ ಮೈತ್ರಿಯ ಒಳಗಡೆಯೇ ಹೆಚ್ಚು ಕೇಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ಜನರಿಗಾಗಿ ನಡೆದ ಪಾದಯಾತ್ರೆಯೇ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಅಧಿಕಾರದ ಒಳಜಗಳಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆದ ಪಾದಯಾತ್ರೆ, ಕೊನೆಗೆ ಆ ಒಳಜಗಳದ ದಾಖಲೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನವೇ ಇಲ್ಲ.

-  ಶ್ರೀರಾಜ್‌ ವಕ್ವಾಡಿ.